صنعت استخراج معادن آفریقا

رشد پایدار؛ آفریقای جنوبی هم‌چنان به دنبال ارتقای منابع طبیعی و معدنی خویش است  

گروه رسانه‌ای پردازش – انستیتو مطالعات امنیتی (ISS) که سازمانی با هدف انجام تحقیقات امنیتی است، می‌گوید چشم‌اندازهای رشد بلندمدت در غرب آفریقا هم‌چنان مثبت است. سناریوهای حاصل از برنامه آینده آفریقا، نوآوری و هم‌چنین مدل ارزشیابی آینده بین‌المللی (IF) پیش‌بینی می‌کنند که این منطقه تولید ناخالص داخلی خود را تا سال ۲۰۴۳ به سه تریلیون و ۳۰۰ میلیارد دلار برساند و سرانه تولید ناخالص داخلی آن نیز به ۸ هزار و ۴۷۶ دلار برسد که در نتیجه میزان فقر به تنها ۵/۲ درصد جمعیت تا سال ۲۰۴۳ خواهد رسید.

انوک آلکینز (Enoch Alkins)، پژوهشگر ISS می‌گوید: این نیازمند مداخلات هدفمند چند بخشی در حوزه‌های کشاورزی، آموزش، بهداشت، جمعیت‌شناسی، زیرساخت، تولید، تجارت، جریانات مالی بیرونی و حاکمیت است.

این سازمان بر نیاز این منطقه برای ارتقای منابع طبیعی و معدنی خود تأکید دارد اما می‌پذیرد که چالش‌های قابل توجهی هم‌چنان باقی هستند.

“آلکینز” تأکید می‌کند غرب آفریقا دارای حجم قابل توجهی منابع معدنی است که می‌توان از آن برای تسریع در تحول سبز آن استفاده کرد. او خاطرنشان می‌سازد مواد معدنی کلیدی مانند گرافیت، لیتیوم، کبالت، مس و منگنز برای تولید فناوری‌های سبز مورد نیاز هستند.

ناامنی انرژی و حاکمیت ضعیف، بهداشت و زیرساخت‌های حمل‌ونقل، چالش‌های کلیدی در منطقه هستند درست مانند موانع تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای، بیکاری بالا و فقدان مهارت‌ها.

اقتصاد غرب آفریقا متکی به صادرات کالایی هم‌چون کاکائو، نفت و طلا است که این اقتصاد را در برابر نوسانات و شوک‌های قیمت کالاهای بین‌المللی آسیب‌پذیر ساخته است.

این چالش‌ها با همه‌گیری کووید ۱۹ تشدید شدند. آلکینز می‌گوید: بر اساس گزارش اوکسفام (Oxfam) (سازمان عدالت اجتماعی)، در سال ۲۰۲۰، منطقه غرب آفریقا ۴۷ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار در تولید ناخالص داخلی و ساعات کاری که برابر با هفت میلیون شغل است را از دست داد.

بر مبنای پیش‌بینی شده، مدل آینده بین‌المللی ISS نشان می‌دهد اقتصاد غرب آفریقا به طور میانگین ۵/۱ درصد طی دو دهه آینده رشد خواهد کرد و این اقتصاد دارای توان بالقوه رشد با میانگین ۸/۳ درصد طی همین دوره خواهد بود اگر مداخلات استراتژیک چند بخشی اجرا شوند.

این سازمان می‌افزاید: سهم بخش صنعت در تولید ناخالص داخلی در این منطقه ۱۵ درصد است اما انتظار می‌رود تا سال ۲۰۴۳ به ۲۰ درصد افزایش پیدا کند. سهم بخش مواد که شامل استخراج معادن است، ۱/۵ درصد در سال ۲۰۲۳ بود و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۳ به ۲/۶ درصد رشد کند.

ISS به گزارش نگرش جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا تا سال ۲۰۵۰ اشاره می‌کند که تصریح کرده تروریسم و افراط‌گری‌های خشونت‌بار تأثیر مهمی بر فعالیت‌های استخراج معادن داشته‌اند از جمله افزایش ۴۰۰ درصدی حملات تروریستی طی سه سال گذشته.

آلکینز تأکید می‌کند: ناآرامی‌های سیاسی و تغییرات رهبری بر اعتماد به نفس سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارند زیرا فعالیت‌های استخراج معادن، سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت به شمار می‌روند.

او می‌افزاید: فرسایش محیط‌زیست یک چالش جدی اجتماعی پیش‌روی صنعت استخراج معادن است و استخراج غیرمسوولانه معادن اغلب منجر به نابودی پوشش گیاهی و اراضی قابل کشاورزی می‌شود.

آلکینز پیشنهاد می‌کند شرکت‌های استخراج معادن به شکلی مسوولانه‌ای سرمایه‌گذاری بیشتری در این منطقه انجام دهند تا فرصت بیشتری برای جوانان ایجاد گردد و تضمین شود که جامعه گسترده‌تری از مزایای چنین فعالیت‌هایی بهره‌مند خواهند شد.

او می‌گوید: شرکت‌های استخراج معادن نیز باید در زمینه ثبات منطقه از طریق تأمین بودجه تحقیقات، فعالیت‌ها و ابتکارات برای حل تضادهای منطقه‌ای سرمایه‌گذاری کنند. احیای اراضی باید بخشی از فعالیت‌های استخراج معادن برای کاهش اثرات زیست‌میحطی آنها باشد.

به علاوه، ISS نشان می‌دهد در این خصوص تردید وجود دارد که برخی از تجهیزات حامیان مالی خارجی در درگیری‌های مختلف و در قبال اعطای مجوزهای استخراج غیرقانونی مواد معدنی و سایر مجوزها در منطقه استفاده می‌شوند.

هم‌چنین این سازمان اشاره می‌کند که اگر چه کشورهای غربی هم‌چون فرانسه و آمریکا، اکثر سهام معادن این منطقه را در دست دارند اما رقابت در غرب آفریقا بر سر منابع کلیدی بین کشورهای شرقی هم‌چون چین و روسیه افزایش خواهد یافت که هم‌چنان به دنبال گسترش نفوذ خویش هستند.

با این وجود، آلکینز معتقد است که فضای سیاسی در این منطقه وخیم است و حاکمیت نیز ضعیف است که در چالش‌های پیش‌روی اکثر کشورهای غرب آفریقا منعکس است.

او تأکید می‌کند مناقشه‌های مستمر در خصوص فرآیندهای انتخاباتی، نتایج انتخابات و اصلاحات قوانین اساسی، چالش‌های مهمی هستند که ثبات منطقه را تهدید می‌کنند.

او می‌گوید: حاکمیت ضعیف خود را کودتاهای متعددی نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر این منطقه را به ستوه آورده است. مالی، نیجر، گینه و بورکینافاسو کودتاهای نظامی را طی چهار سال گذشته تجربه کرده‌اند. سنگال شاهد اعتراضاتی در قبال تصمیم به تعویق انتخاب خویش است که در ابتدا برای ماه فوریه برنامه‌ریزی شده بود.

بدین ترتیب، ISS بر نیاز به انجام راستی‌آزمایی توسط شرکت‌های استخراج معادن قبل از دنبال کردن منافع و قرارداد در کشورهای غرب آسیا و توجه ویژه به چارچوب‌های سیاسی، قانون‌گذاری و حقوقی جهت اتخاذ تصمیمات آگاهانه‌ تأکید می‌کند.

غرب آفریقا دارای حجم قابل توجهی منابع معدنی است که می‌توان از آن برای تسریع در تحول سبز آن استفاده کرد