گروه رسانه‌ای پردازش- واشنگتن و کی‌یف در آستانه امضای توافقی بر سر منابع معدنی اوکراین هستند، تقریباً دو ماه پس از آنکه ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، برای نهایی‌کردن این توافق به آمریکا سفر کرد اما موفق به انجام آن نشد.

جزئیات نسخه جدید این توافق هنوز در حال روشن‌شدن است، اما افشاگری‌های قبلی نشان می‌دهد ممکن است شامل کنترل زیرساخت‌های انرژی اوکراین، نفت و گاز، علاوه بر منابع معدنی باشد.

یادداشت تفاهمی که دولت اوکراین در ۱۸ آوریل منتشر کرد، می‌گوید دو کشور قصد دارند یک صندوق سرمایه‌گذاری برای بازسازی اوکراین به عنوان بخشی از شراکت اقتصادی راه‌اندازی کنند. طبق این یادداشت، کی‌یف و واشنگتن هدف دارند تا تاریخ ۲۶ آوریل متن نهایی را آماده کنند.

توافق اولیه قرار بود در فوریه امضا شود، اما پس از آنکه دیدار میان زلنسکی و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به مشاجره‌ای علنی بدل شد، به تعویق افتاد.

مفاد توافق جدید چیست؟

یادداشت منتشرشده در روز جمعه شامل بیانیه‌های کلی است و اعلام می‌کند که آمریکا و اوکراین “قصد دارند یک صندوق سرمایه‌گذاری بازسازی به‌عنوان بخشی از مشارکت اقتصادی میان مردم و دولت‌های دو کشور راه‌اندازی کنند”.

اما در آن هیچ توضیحی درباره نحوه عملکرد این صندوق داده نشده، و حتی کلمه “مواد معدنی” نیز در آن ذکر نشده است.

همچنین خبری از تعهد امنیتی آمریکا به اوکراین نیست، موضوعی که زلنسکی بارها در طول مذاکرات بر آن تأکید کرده بود.

از سوی دیگر، ترامپ پیشنهاد کرده که این توافق می‌تواند به‌عنوان جبران کمک‌های نظامی آمریکا به اوکراین، از زمان تهاجم تمام‌عیار روسیه در فوریه ۲۰۲۲، تلقی شود.

در یادداشت تفاهم صراحتاً چنین چارچوبی ارائه نشده، اما به “حمایت مالی و مادی قابل توجه” آمریکا از اوکراین اشاره شده است.

وزیر اقتصاد اوکراین، یولیا سویریدنکو، اعلام کرد که متن نهایی هنوز در حال تدوین است، اما انتظار دارد این توافق “برای هر دو کشور بسیار سودمند” باشد.

نخست‌وزیر اوکراین، دنیس شمیهال، نیز پیشتر گفته بود که این صندوق توسط کی‌یف و واشنگتن به‌طور برابر مدیریت خواهد شد.

برخی نشانه‌ها از مفاد توافق در افشاگری‌های قبلی وجود دارد، چراکه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفته بود نسخه فعلی “اساساً همان چیزی است که قبلاً بر سر آن توافق کرده بودیم”.

او افزود: “زمانی که رئیس‌جمهور (زلنسکی) اینجا بود، ما یک یادداشت تفاهم داشتیم… و حالا مستقیم رفتیم سراغ توافق بزرگ. فکر می‌کنم توافق نهایی ۸۰ صفحه خواهد بود و همان را امضا خواهیم کرد.”

نسخه قبلی توافق چه می‌گفت؟

نسخه‌ای که در فوریه توسط رسانه‌های اوکراینی منتشر شد، حاکی از آن بود که اوکراین ۵۰٪ از درآمدهای آتی منابع معدنی، نفت و گاز دولتی خود را به صندوقی منتقل می‌کند که برای “ارتقاء امنیت، ایمنی و رفاه اوکراین” استفاده می‌شود.

همچنین آمریکا در آن نسخه متعهد شده بود که “متعهد به توسعه بلندمدت اقتصادی اوکراین” بماند.

از زمان انتشار این پیش‌نویس، منابع مختلف به CBS News (شریک خبری BBC در آمریکا) گفته‌اند نسخه جدید با نسخه قبلی متفاوت است — اما میزان این تفاوت هنوز مشخص نیست.

اختلاف نظر بر سر مفاد توافق یکی از دلایل تشدید اختلافات میان ترامپ و زلنسکی، درست چند روز پیش از سفر او به واشنگتن، بود.

زلنسکی درخواست اولیه آمریکا برای دریافت ۵۰۰ میلیارد دلار (۳۹۵ میلیارد پوند) از منابع معدنی اوکراین را رد کرد، اما این درخواست از نسخه منتشرشده بعدی حذف شد.

آیا این توافق شامل تضمین امنیتی می‌شود؟

زلنسکی مدت‌هاست خواستار آن بوده که توافق شامل تضمینی قاطع از سوی آمریکا برای امنیت اوکراین باشد.

یادداشت امضاشده روز جمعه چنین تضمینی ارائه نمی‌دهد.

اما در آن آمده است که هر دو طرف “خواهان صلح پایدار در اوکراین” هستند.

نسخه منتشرشده در فوریه می‌گوید آمریکا “از تلاش‌های اوکراین برای دریافت تضمین‌های امنیتی حمایت می‌کند”، اما باز هم به طور مشخص قولی نمی‌دهد.

ترامپ پیشنهاد کرده که حضور پیمانکاران آمریکایی در اوکراین خود نوعی تضمین امنیتی محسوب می‌شود، اما تأکید کرده که مسئولیت امنیت اوکراین اکنون بر دوش اروپا خواهد بود.

او پیشتر گفته بود که در ازای دسترسی به منابع معدنی اوکراین، این کشور “حق ادامه مبارزه” را خواهد داشت.