گروه رسانه‌ای پردازش- آمریکا و اوکراین توافقی را امضا کرده‌اند که به واشنگتن دسترسی به برخی از منابع طبیعی این کشور جنگ‌زده را می‌دهد.

این توافق که ماه‌ها در حال تدوین بود، یک صندوق سرمایه‌گذاری ایجاد می‌کند که اوکراین امیدوار است به کمک ایالات متحده رسمیت بخشد، در حالی که این کشور همچنان با حمله روسیه، سه سال پس از آغاز تهاجم، دست و پنجه نرم می‌کند.

اکنون دولت اوکراین متن این توافق را منتشر کرده و از سوی هر دو طرف بیانیه‌های رسمی ارائه شده است. در ادامه هفت نکته مهم از این توافق را مرور می‌کنیم:

۱. عدم الزام اوکراین به بازپرداخت به آمریکا

ترامپ پیشتر خواستار آن شده بود که اوکراین ۳۵۰ میلیارد دلار (معادل ۲۶۴ میلیارد پوند) کمک‌های مالی‌ای را که مدعی است در زمان جنگ از آمریکا دریافت کرده، بازپرداخت کند؛ شرطی که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، آن را رد کرده بود.

با این حال به نظر می‌رسد واشنگتن در این زمینه عقب‌نشینی کرده است. دنیس شمیهال، نخست‌وزیر اوکراین، گفته که این توافق اوکراین را ملزم به بازپرداخت هیچ «بدهی» نمی‌کند.

۲. لحن سخت‌تر آمریکا نسبت به پوتین

زبان به‌کاررفته در بیانیه‌های آمریکا درباره این توافق، نسبت به گذشته لحن تندتری علیه روسیه دارد — حتی نسبت به آنچه معمولاً از سوی دولت ترامپ دیده می‌شد.

در توافق به «تهاجم تمام‌عیار روسیه» اشاره شده و وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز اعلام کرده که هیچ کشور یا فردی که به جنگ‌افزار روسیه منابع مالی یا تجهیزات داده باشد، اجازه نخواهد داشت از بازسازی اوکراین نفع ببرد.

این موضع برای کی‌یف دلگرم‌کننده است، چرا که مدت‌هاست خواهان فشار بیشتر بر روسیه در مذاکرات آتش‌بس با واشنگتن بوده است.

۳. نفت و گاز در کنار مواد معدنی

با وجود تمرکز بر منابع معدنی اوکراین، توافق شامل نفت، گاز طبیعی و سایر هیدروکربن‌ها نیز هست.

در تمام موارد، مالکیت منابع در اختیار اوکراین باقی می‌ماند، گرچه آمریکا به‌صورت مشترک به آن‌ها دسترسی خواهد داشت.

اضافه شدن نفت و گاز، نرمش در موضع اولیه اوکراین تلقی شده است، زیرا این بخش‌ها در پیش‌نویس‌های اولیه توافق گنجانده نشده بودند.

مقام‌های ارشد آمریکایی گفته‌اند که اگر جنگ زودتر پایان یابد، ارزش بیشتری می‌توان از این منابع استخراج کرد.

۴. مانعی برای پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا نیست

اوکراین مدت‌هاست که برای عضویت در اتحادیه اروپا تلاش می‌کند و مذاکرات الحاق از ژوئن گذشته رسماً آغاز شده است.

در کی‌یف نگرانی‌هایی وجود داشت مبنی بر اینکه این توافق ممکن است به دلیل اعطای مزایای ویژه به سرمایه‌گذاران آمریکایی، مانعی برای همکاری با اتحادیه اروپا ایجاد کند؛ چرا که اوکراین و اتحادیه اروپا قبلاً شراکت راهبردی در زمینه مواد خام داشته‌اند.

اما متن توافق تأکید دارد که آمریکا تمایل اوکراین برای عضویت در اتحادیه اروپا را به رسمیت می‌شناسد و این توافق نباید با آن در تضاد باشد.

همچنین آمده که اگر اوکراین به دلیل تعهدات عضویت در اتحادیه اروپا نیاز به بازنگری در مفاد توافق داشته باشد، آمریکا با حسن نیت مذاکره خواهد کرد.

علاوه بر این، کی‌یف می‌گوید که آمریکا از انتقال بیشتر سرمایه‌گذاری و فناوری به اوکراین — از جمله از سوی اتحادیه اروپا و دیگر کشورها — حمایت خواهد کرد.

۵. تعهد نظامی آمریکا دوباره مطرح شده

آمریکا این توافق را برای تداوم دریافت کمک‌های نظامی از سوی اوکراین ضروری دانسته است.

یولیا سویریدنکو، معاون اول نخست‌وزیر اوکراین — که برای امضای توافق به واشنگتن رفته بود — گفت که در این توافق کمک‌های نظامی آینده از جمله سامانه‌های دفاع هوایی در نظر گرفته شده است.

این تغییر در سیاست ترامپ است، زیرا او پیش‌تر در پی کاهش حمایت نظامی از اوکراین بوده است.

با این حال، هنوز مشخص نیست این توافق چه تأثیری بر وضعیت جنگ خواهد داشت. کرملین هنوز واکنشی نشان نداده است.

۶. اما آمریکا می‌تواند هر زمان کنار بکشد

به نظر می‌رسد که توافق هیچ تضمین امنیتی قطعی‌ای از سوی آمریکا به همراه ندارد؛ موضوعی که اوکراین و اروپا مدت‌هاست خواهان آن بوده‌اند.

ترامپ از ارائه تعهد نظامی مشابه آنچه بایدن داده بود، امتناع کرده است.

در عوض، حمایت آمریکا از اوکراین به‌صورت ضمنی و از طریق تعهدات اقتصادی در این توافق صورت می‌گیرد.

بنابراین، تعهد اصلی‌ترین متحد اوکراین همچنان شکننده باقی می‌ماند.

۷. سود سرمایه‌گذاری دوباره در اوکراین سرمایه‌گذاری می‌شود؟

یکی از نکات جالب که دولت اوکراین مطرح کرده، این است که در ده سال نخست فعالیت صندوق سرمایه‌گذاری بازسازی، تمام سود حاصل دوباره در اقتصاد اوکراین سرمایه‌گذاری خواهد شد — چه در پروژه‌های جدید یا در بازسازی.

اگر این بند اجرایی شود، ممکن است به این معنا باشد که آمریکا تا ۱۰ سال سود مالی از این توافق نخواهد برد.

البته این بند در متن توافقی که در واشنگتن امضا شده نیامده، اما ممکن است بعداً در توافقی «فنی» جداگانه گنجانده شود. معاون نخست‌وزیر یولیا سویریدنکو در شبکه‌های اجتماعی نوشت که «این شروط مورد بحث‌های آتی قرار خواهند گرفت».

پس از این دوره ده ساله، کی‌یف اعلام کرده که سودها ممکن است میان طرفین تقسیم شود.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در مصاحبه با فاکس نیوز گفته که این توافق پیامی به مردم آمریکا است که «ما فرصت داریم در موفقیت مردم اوکراین شریک شویم و بخشی از هزینه‌ها و سلاح‌ها را جبران کنیم».

استفن میلر، معاون رئیس دفتر ریاست‌جمهوری آمریکا، در کاخ سفید گفت که این توافق نوعی «بازپرداخت» برای آمریکا بابت «صدها میلیارد دلاری است که مالیات‌دهندگانمان صرف این جنگ کرده‌اند».

در نقشه‌ای که منتشر شده، مکان‌های ذخایر مواد معدنی حیاتی در سراسر اوکراین نشان داده شده: از جمله تیتانیوم و زیرکونیوم در نواحی مرکزی، گرافیت در بخش‌هایی از مرکز، عناصر کمیاب از شمال‌غرب تا جنوب‌شرق، و لیتیوم در مناطقی محدود در مرکز کشور.