گروه رسانه‌ای پردازش- سازمان وِرا (Verra)، بزرگ‌ترین نهاد صادرکننده اعتبار کربن (Carbon Crediting) در بازارهای داوطلبانه، از یک روش جدید برای صدور اعتبار کربن در ازای تعطیلی زودهنگام نیروگاه‌های زغال‌سوز و جایگزینی آن‌ها با ظرفیت جدید انرژی‌های تجدیدپذیر خبر داد. این روش با کد VM0052 و عنوان «بازنشست‌سازی شتاب‌یافته نیروگاه‌های زغال‌سوز با گذار عادلانه» منتشر شده است.

این اقدام به‌عنوان گامی مهم در رفع یکی از موانع اصلی در مسیر گذار جهانی به انرژی پاک تلقی می‌شود، چراکه در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، نیروگاه‌های زغال‌سوز هنوز دهه‌ها قابلیت بهره‌برداری دارند و تعطیلی زودهنگام آن‌ها از نظر اقتصادی دشوار است. در همین حال، احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، سیستم‌های ذخیره انرژی، و ارتقای شبکه‌های برق نیز نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفت است.

سازمان ورا اعلام کرده است که با استفاده از این روش، پروژه‌هایی که موفق به تعطیلی زودهنگام یک نیروگاه زغال‌سوز شده و ظرفیت جدیدی از انرژی تجدیدپذیر را به شبکه اضافه کنند، می‌توانند براساس میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای که از ادامه فعالیت نیروگاه جلوگیری شده، اعتبار کربن دریافت کنند. مبنای محاسبه، مقدار انتشاراتی خواهد بود که نیروگاه در صورت ادامه فعالیت تا پایان عمر مفید خود تولید می‌کرد.

این روش، تنها به ابعاد فنی و زیست‌محیطی بسنده نمی‌کند، بلکه تأکید ویژه‌ای بر ابعاد اجتماعی گذار انرژی دارد. پروژه‌ها ملزم‌اند حمایت‌های لازم را از کارگران و جوامع محلی آسیب‌دیده از تعطیلی نیروگاه‌ها فراهم کنند؛ از جمله ایجاد شغل جایگزین، آموزش حرفه‌ای و تأمین زیرساخت‌های اجتماعی.

مندی رامباروس، مدیرعامل ورا، در بیانیه‌ای اعلام کرد: روش جدید ما به تأمین‌کنندگان انرژی این امکان را می‌دهد که با اطمینان از عدم افزایش فقر انرژی، به سمت انرژی پاک حرکت کنند.»

نقش کلیدی شرکت “South Pole”

توسعه فنی این روش توسط شرکت سوئیسی South Pole انجام شده است—یکی از بزرگ‌ترین توسعه‌دهندگان پروژه‌های کربن در جهان. این شرکت با هدایت کامل فرآیندهای فنی، از مطالعات امکان‌سنجی اولیه گرفته تا مشاوره با ذی‌نفعان و تدوین نهایی روش، نقش محوری در تدوین این ابزار ایفا کرده است.

فردریک گنیون-لبرن، مدیر ارشد سیاست‌گذاری در South Pole، گفت: این روش فقط یک ابزار حسابداری کربن نیست، بلکه نقشه راهی برای خروج مسئولانه از زغال‌سنگ و جذب منابع مالی برای انرژی پاک است.

South Pole اعلام کرده است که این روش، برای اولین‌بار، استانداردهای سخت‌گیرانه نظارت، گزارش‌دهی و راستی‌آزمایی (MRV) را نه تنها برای کاهش انتشار، بلکه برای برنامه‌های اجتماعی گذار عادلانه نیز الزامی می‌کند—به‌طوری که هم اعتبار زیست‌محیطی و هم اعتبار اجتماعی پروژه‌ها تضمین شود.

انطباق با استانداردهای جهانی و افق آینده

ورا تأکید کرده که این روش منطبق با اصول هسته‌ای کربن (Core Carbon Principles) منتشرشده توسط شورای یکپارچگی بازارهای داوطلبانه کربن (ICVCM) طراحی شده و در حال حاضر برای استفاده در بازارهای برق تنظیم‌شده در نظر گرفته شده است، اما امکان توسعه آن برای برخی بازارهای غیرتنظیم‌شده نیز وجود دارد.

با این اقدام، راه برای تأمین مالی پروژه‌های بزرگ‌مقیاس تعطیلی نیروگاه‌های زغالی از طریق فروش اعتبار کربن باز می‌شود—گامی مهم در تحقق اهداف اقلیمی، به‌ویژه برای کشورهای در حال توسعه که به منابع مالی بین‌المللی نیاز دارند.