مطالعات زمینشناختی “تالاب انزلی و بحران زباله سراوان” روی میز بررسی “سازمان زمینشناسی”
اردیبهشت ۱۴, ۱۴۰۵
در نشستی در ایمیدرو اعلام شد؛ موافقت اعضای کمیسیون حمایت از تولید با فعالیت سازمانهای توسعهای طبق اساسنامه
اردیبهشت ۱۵, ۱۴۰۵مقایسه فناوریهای فولاد سبز از منظر هزینه و انتشار کربن
گروه رسانهای پردازش – صنعت فولاد بهعنوان یکی از ستونهای اصلی اقتصاد جهانی، در آستانه سال ۲۰۲۶ با دو روند همزمان مواجه است: رشد نامتوازن تقاضا در مناطق مختلف جهان و فشار فزاینده برای کاهش انتشار کربن و حرکت بهسوی فولاد سبز.
محمدرضا نیکوسخن، مدیرعامل شرکت Connection S.r.l ایتالیا در این گزارش، ضمن بررسی پیشبینی تقاضای فولاد در مناطق مختلف جهان، به مقایسه مهمترین فناوریهای تولید فولاد از منظر شدت انتشار CO₂ و هزینههای نسبی میپردازد که نظر به اهمیت موضوع، آن را با هم میخوانیم:
۱. پیشبینی تقاضا و تولید فولاد در جهان (2026)
بر اساس برآوردهای “انجمن جهانی فولاد” (World Steel Association)، تقاضای جهانی فولاد نهایی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱/۷۷ میلیارد تن خواهد رسید که رشدی در حدود ۱/۳ درصد نسبت به سال قبل نشان میدهد. این رشد، هرچند محدود، نشاندهنده خروج تدریجی بازار فولاد از دوره رکود سالهای اخیر است.
روندهای منطقهای کلیدی
چین، همچنان بزرگترین مصرفکننده و تولیدکننده فولاد جهان باقی میماند، اما تقاضای این کشور در سال ۲۰۲۶ با کاهش تدریجی (حدود یک درصد) همراه خواهد بود. ضعف بخش مسکن، اشباع نسبی زیرساختها و تغییر ساختار اقتصاد از سرمایهگذاریمحور به مصرفمحور از عوامل اصلی این کاهش محسوب میشوند.
هند، ستاره اصلی رشد بازار فولاد در سال ۲۰۲۶ خواهد بود. پیشبینی میشود تقاضای فولاد این کشور به حدود ۱۷۶ میلیون تن برسد که رشدی بیش از ۹ درصد را نشان میدهد. توسعه زیرساختها، شهرسازی، صنعتیسازی و رشد اقتصادی پایدار، موتور اصلی این افزایش تقاضا هستند.
پس از چند سال افت یا رکود، بازار فولاد اروپا نشانههایی از بازگشت به رشد ملایم را بروز میدهد. سرمایهگذاری در زیرساختهای سبز، نوسازی صنعتی و سیاستهای حمایتی، تقاضا را در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۴۷ میلیون تن خواهد رساند.
در این منطقه نیز انتظار میرود تقاضا بهصورت محدود اما پایدار افزایش یابد. پروژههای زیرساختی و صنعتی، عامل اصلی رشد حدود دو درصدی تقاضا در سال ۲۰۲۶ هستند.
خاورمیانه و آفریقا از پویاترین مناطق بازار فولاد خواهند بود. رشد پروژههای عمرانی، انرژی، حملونقل و تنوعبخشی اقتصادی، باعث افزایش تقاضای فولاد در این مناطق با نرخ چهار تا پنج درصد میشود.
در مقابل، این منطقه با تداوم عدم قطعیتهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای تجاری، همچنان با کاهش تقاضا مواجه خواهد بود.
در مجموع، رشد تقاضای فولاد جهان در سال ۲۰۲۶ ملایم اما مثبت است؛ رشدی که عمدتا توسط اقتصادهای درحالتوسعه، بهویژه هند، خاورمیانه و آفریقا هدایت میشود، درحالیکه اقتصادهای بالغتر رشد محدودتری خواهند داشت.
۲. فولاد سبز: مقایسه فناوریها از منظر انتشار کربن و هزینه
صنعت فولاد مسئول حدود ۷ تا ۸ درصد از کل انتشار CO₂ جهان است. از اینرو، توسعه فناوریهای فولاد سبز به یکی از مهمترین محورهای تحول این صنعت تبدیل شده است.
۲.۱. مسیر سنتی: کوره بلند – کنورتور اکسیژنی (BF-BOF)
- شدت انتشار کربن:: حدود دو تا ۲/۳ تن CO₂ به ازای هر تن فولاد
- ویژگیها: استفاده از کک و زغالسنگ برای احیای سنگآهن، که ذاتا فرایندی پرکربن است.
- هزینه: در شرایط فعلی، کمهزینهترین مسیر تولید در بسیاری از کشورها اما بهشدت در معرض هزینههای ناشی از قیمتگذاری کربن و مقررات زیستمحیطی می باشد.
این مسیر همچنان ستون فقرات تولید فولاد جهان است، اما از منظر زیستمحیطی پایدار محسوب نمیشود.
۲.۲. کوره قوسالکتریکی (EAF)
الف) EAF مبتنیبر قراضه)
- انتشار: CO₂ حدود ۰/۳ تن CO₂ به ازای هر تن فولاد در صورت استفاده از برق کمکربن
- مزیت: کمانتشارترین فناوری تجاری فعلی
- محدودیت: وابستگی شدید به دسترسی به قراضه فولادی
ب DRI-EAF با گاز طبیعی
- انتشار: CO₂ حدود ۱/۴ تن CO₂ به ازای هر تن فولاد
- وضعیت: راهحل میانی بین فناوری سنتی و فولاد سبز کامل
۲.۳. احیای مستقیم با هیدروژن سبز (H₂-DRI) + EAF
- انتشار: CO₂ کاهش بیش از ۹۰ درصد نسبت به مسیرBF-BOF نزدیک به صفر در صورت استفاده از هیدروژن سبز
- مزیت اصلی: عمیقترین سطح کربنزدایی در صنعت فولاد
- چالش هزینه: هزینه تولید فولاد از این مسیر در حال حاضر معمولاً بیش از ۵۰ درصد بالاتر از روش سنتی است.
- زیرساخت موردنیاز: برق تجدیدپذیر گسترده، الکترولایزرها، تولید و ذخیره هیدروژن، و سرمایهگذاری سنگین اولیه
۲.۴. مقایسه خلاصه فناوریها
| مسیر تولید فولاد | انتشار CO₂ (تن به ازای هر تن فولاد) | وضعیت هزینه |
| BF-BOF سنتی | ۲/۰ – ۲/۲ | مبنای هزینه |
| EAF مبتنی بر قراضه | ≈۰/۳ | اندکی بالاتر (در صورت برق سبز) |
| DRI-EAF با گاز طبیعی | ≈۱/۴ | هزینه متوسط |
| H₂-DRI + EAF | ≈۰/۱ – ۰/۲ | هزینه بالا (فعلاً) |
جمعبندی نهایی
- بازار فولاد جهان در سال ۲۰۲۶ وارد مرحلهای از رشد محدود اما پایدار میشود که توسط اقتصادهای نوظهور هدایت خواهد شد.
- مسیر سنتی تولید فولاد همچنان غالب است، اما از منظر زیستمحیطی با چالش جدی مواجه است.
- کوره قوسالکتریکی مبتنیبر قراضه درحالحاضر کمانتشارترین گزینه تجاری محسوب میشود.
- فولاد سبز مبتنی بر هیدروژن آینده صنعت فولاد را رقم خواهد زد، اما کاهش هزینه برق تجدیدپذیر، توسعه زنجیره هیدروژن و سیاستهای حمایتی، شرط اصلی فراگیر شدن آن در دهه پیشرو است.
