گروه رسانه‌ای پردازش- در صنایع سنگین، عیار واقعی سیستم‌های ایمنی و مدیریت ریسک نه در شرایط عادی، بلکه در ثانیه‌های نفس‌گیر قلب بحران مشخص می‌شود. شرکت فولاد مبارکه با استقرار نظام مدیریت ایمنی فرآیند، در جریان تنش‌های اخیر الگویی بی‌نظیر از مدیریت شرایط اضطراری را به نمایش گذاشت. اوج کارآمدی این سیستم در همان دقایق نخست حادثه رقم خورد؛ لحظاتی که می‌توانست مرز میان یک اختلال قابل کنترل و فاجعه‌ای گسترده باشد. در زمان وقوع حادثه حدود ۲۳۰۰ نفر از کارکنان حاضر در سایت، در کمتر از ۱۴ دقیقه از محل کار خود خارج شدند. این رکورد عملیاتی که نشان‌دهنده بلوغ کامل سیستم هشدار سریع و واکنش اضطراری کارخانه است، ثابت می‌کند که استراتژی حفظ جان انسان‌ها و حرکت به سوی «آسیب صفر»، در تار و پود استانداردهای ایمنی این غول صنعتی نهادینه شده است.

در صنایع سنگین، ایمنی تنها یک التزام اخلاقی نیست؛ بلکه ستون فقرات پایداری عملیاتی و حفظ حاشیه سود است. شرکت فولاد مبارکه با استقرار نظام مدیریت ایمنی فرآیند و اجرای متوالی سه برنامه توسعه پنج‌ساله، توانسته است ضمن ثبت رکوردهایی فراتر از میانگین‌های انجمن جهانی فولاد ، به یک الگوی موفق در مدیریت ریسک صنعتی تبدیل شود.

گذار تاریخی به سوی آسیب صفر حفاظت از نیروی انسانی، پیش‌شرط بلامنازع توسعه پایدار در بنگاه‌های اقتصادی مقیاس‌بزرگ است. نقطه عطف این رویکرد در فولاد مبارکه به ۱۲ خرداد ۱۳۸۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که این مجموعه عظیم موفق به اخذ گواهینامه OHSAS18001 شد و مسیر استراتژیک خود را به سوی چشم‌انداز صفر حادثه تنظیم کرد. در این سطح از تولید، ایجاد محیط کار ایمن فراتر از یک دستورالعمل اداری، رویکردی سیستمی برای افزایش بهره‌وری، تقویت اعتماد و ارتقای وفاداری سازمانی محسوب می‌شود.

استراتژی مهار ریسک در این شرکت، از طریق سه برنامه جامع و زمان‌بندی‌شده پیاده‌سازی شده است:

• فاز نخست (۱۳۹۱-۱۳۹۵): تمرکز بر معماری ساختار سازمانی، آموزش، سیستم‌های ایمنی و کنترل عملیات.
• فاز دوم (۱۳۹۶-۱۴۰۰): تعمیق تعهدات مدیریتی در بدنه سازمان، فرهنگ‌سازی، مدیریت تغییر و پایش عملکرد.
• فاز سوم (۱۴۰۱-۱۴۰۵): گذار به سمت نوآوری‌های دیجیتال، ارگونومی و مدیریت یکپارچه بهداشت حرفه‌ای و ایمنی فرآیند.

این معماری یکپارچه، با پایبندی سخت‌گیرانه به استانداردهای بین‌المللی ISO 45001 و ISO 45005، تمامی ارکان از ممیزی تا واکنش در شرایط اضطراری را پوشش می‌دهد.

مدیریت ایمنی فرآیند در صنعتی با پیچیدگی‌های متالورژیک و پتانسیل بالای خطرات فرآیندی، نیازمند مداخله سیستماتیک است.

ارزیابی و رفع گلوگاه های تولید

فولاد مبارکه از سه‌ماهه نخست ۱۳۹۸، اجرای نقشه راه هشت‌فازه‌ای را برای استقرار سیستم PSM آغاز کرد که دامنه آن تا ممیزی بیرونی توسط انجمن جهانی فولاد در سال ۱۴۰۳ گسترش یافته است. این استراتژی مبتنی بر ارزیابی‌های موشکافانه در گلوگاه‌های تولید است. واحدهایی که برای مطالعات تخصصی شناسایی مخاطرات و ارزیابی ریسک انتخاب شده اند به شرح زیر است:

• کوره‌های قوس الکتریکی
• واحد RH-TOP
• واحد توزیع سیالات
• در واحد باکس آنیلینگ
• واحدهای گالوانیزه و ورق رنگی

این تحول تکنیکال، با زیرساخت‌های آموزشی گسترده از جمله برگزاری سه دوره پایه برای بیش از ۴۰۰ نفر از کارشناسان، سرپرستان، روسا و مدیران ارشد طراحی شد که از این میان ۱۰۰ نفر برای شرکت در دوره‌های تکمیلی پشتیبانی شدند.

ایمنی نهادینه شده

از خرده‌عادت‌ها تا داده‌های کلان ایمنی در فولاد مبارکه تنها یک استراتژی روی کاغذ نیست؛ بلکه با الزاماتی نظیر برگزاری روزانه جلسات سه‌دقیقه‌ای در آغاز هر شیفت، به یک رفتار نهادینه و روزمره بدل شده است.

خروجی این تیزبینی سازمانی در داده‌های کلان شرکت به وضوح قابل رهگیری است:

• حذف تلفات انسانی: افزایش روزهای بدون حادثه فوتی از ۱۱۴۶ روز در سال ۱۴۰۰ به رکورد ۲۲۴۲ روز در سال ۱۴۰۳، و تثبیت نرخ مرگ و میر در عدد مطلق صفر.
• بهبود ضرایب ریسک: افت ضریب تکرار حوادث از ۰.۹۵ به ۰.۸۶ و کاهش ضریب شدت از ۰.۰۲۱ به ۰.۰۱۵ در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳.
• هوشیاری پیشگیرانه: رشد خیره‌کننده ثبت شبه‌حوادث از ۱۳۹۶۳ مورد در سال ۱۴۰۰ به ۵۳۹۱۹ مورد در ۱۴۰۳، که نشان‌گر بلوغ سازمانی و مشارکت فعال پرسنل در شناسایی خطرات پیش از وقوع آسیب است.

مرور این کارنامه تحلیلی ثابت می‌کند که فولاد مبارکه با سرمایه‌گذاری هدفمند بر روی سیستم‌های مدیریت دانش‌محور، جایگاه خود را به عنوان یک معیار جهانی در صنعت فولاد تثبیت کرده است.

تمرکز بر امنیت معیشتی و مدیریت بار روانی

پایداری یک بنگاه اقتصادی در شرایط بحرانی، تنها به ایمنی فیزیکی و واکنش‌های سخت‌افزاری محدود نمی‌شود. اتخاذ تصمیم استراتژیک مبنی بر تعطیل نگه داشتن کارخانه در روزهای پرتنش، روی دیگری از تعهد فولاد مبارکه را نمایان کرد. این مجموعه با پشتیبانی همه‌جانبه و تضمین امنیت معیشتی ۳۰ هزار نیروی انسانی در دوران توقف تولید، توانست بزرگترین پیامد پنهان بحران، یعنی «بار روانی و اضطراب اقتصادی» را از دوش کارکنان بردارد. این رویکرد جامع نشان داد که استراتژی ایمنی در فولاد مبارکه، چتر حمایتی گسترده‌ای است که نه تنها جان پرسنل را در شرایط عادی و لحظه خطر حفظ می‌کند، بلکه ثبات ذهنی و آرامش روانی آن‌ها را نیز به عنوان مهم‌ترین ستون پایداری سازمان، تضمین می‌نماید.