قلع فلزی است که حاضر نیست به زمین بازگردد.

قیمت قلع طی سه سال گذشته بیش از دو برابر شده و عملکردی بهتر از سایر فلزات معامله‌شده در بورس فلزات لندن داشته است؛ حتی بهتر از مس که مدت‌هاست به‌عنوان یکی از فلزات مورد توجه بازار مطرح است.

قیمت قلع سه‌ماهه در بورس فلزات لندن از ماه ژوئن تاکنون بالاتر از ۵۰ هزار دلار به ازای هر تن معامله شده است. پیش از سال جاری، بالاترین قیمت تاریخی کوتاه‌مدت قلع ۵۱ هزار دلار در هر تن بود که در مارس ۲۰۲۲، اندکی پس از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین، ثبت شد.

این الگوی جدید قیمت‌گذاری، حاصل انقلابی آرام است که طی چند دهه گذشته در الگوی مصرف قلع رخ داده است.

فلزی که زمانی بیشتر با قوطی‌های حلبی شناخته می‌شد، اکنون از طریق استفاده در لحیم‌کاری بردهای مدار الکترونیکی به بخشی جدایی‌ناپذیر از دنیای اینترنت تبدیل شده است.

بسته‌بندی‌های حلبی اکنون تنها حدود ۱۱ درصد از مصرف قلع را تشکیل می‌دهند، در حالی که لحیم‌ها بیش از نیمی از تقاضای جهانی این فلز را به خود اختصاص داده‌اند.

از گوشی‌های هوشمند گرفته تا پهپادها، هر جا سیم‌کشی وجود داشته باشد، قلع نیز حضور دارد.

و دیتاسنترهای هوش مصنوعی نیز مملو از سیم‌کشی هستند.

قدرت پردازشی

موج سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی بی‌سابقه است؛ به‌طوری که حتی با تعدیل اثر تورم، از رونق راه‌آهن در قرن نوزدهم و رونق شرکت‌های اینترنتی در قرن بیستم نیز فراتر رفته است.

تحلیلگران مؤسسه تحقیقاتی BMI برآورد می‌کنند که مخارج سرمایه‌ای در این حوزه در سال جاری به ۷۸۵ میلیارد دلار خواهد رسید.

بر اساس پیش‌بینی PwC، مجموع سرمایه‌گذاری جهانی در دیتاسنترها به‌تنهایی می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ از ۳۰ تریلیون دلار فراتر رود.

رقابت برای دستیابی به قدرت پردازشی بیشتر، به رشد انفجاری فروش نیمه‌رساناها منجر شده است.

طبق اعلام انجمن صنعت نیمه‌رساناها، ارزش فروش جهانی این محصولات برای ۱۸ ماه متوالی افزایش یافته است.

فروش نیمه‌رساناها در ماه اوت به ۱۶۰ میلیارد دلار رسید که نسبت به ماه قبل ۸ درصد و در مقایسه با اوت سال گذشته ۱۴۴ درصد افزایش داشته است. آمریکا سریع‌ترین نرخ رشد را ثبت کرده و پس از آن چین و سایر کشورهای آسیایی قرار دارند.

تمام این نیمه‌رساناها هر جا که مورد استفاده قرار بگیرند، برای اتصال به برد مدار الکترونیکی به مقدار کمی قلع نیاز دارند.

قلع؛ پل میان هوش مصنوعی و قدرت پردازشی

بر اساس تحقیقات Shanghai Metals Market، هر یک گیگاوات ظرفیت نصب‌شده دیتاسنتر هوش مصنوعی به حدود ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ تن قلع نیاز دارد؛ رقمی که بیش از سه برابر میزان مورد استفاده در یک دیتاسنتر سنتی است.

این یک تغییر ساختاری در بازار است.

سرورهای سنتی حدود ۵۰۰ گرم قلع به ازای هر دستگاه مصرف می‌کنند، در حالی که سرورهای هوش مصنوعی به ۴ تا ۵ کیلوگرم قلع نیاز دارند.

یک مرکز پردازش هوش مصنوعی مجهز به ۱۰ هزار کارت پردازشی نیز به‌تنهایی به حدود ۲.۵ تا ۳.۲ تن لحیم برای بردهای مدار چاپی نیاز دارد.

هرچه معماری دیتاسنتر پیچیده‌تر باشد، قلع بیشتری برای اتصال و یکپارچه‌سازی اجزای مختلف مورد نیاز است.

قلع، دست‌کم در شرایط فعلی، پل الکتریکی و فیزیکی ضروری برای افزایش قدرت پردازشی محسوب می‌شود.

صنعت الکترونیک طی سال‌های گذشته تلاش زیادی برای کاهش مصرف قلع انجام داده است؛ بنابراین فضای چندانی برای کاهش بیشتر مصرف باقی نمانده است.

تنها تهدید جدی که در افق بازار دیده می‌شود، فناوری اتصال هیبریدی (Hybrid Bonding) است؛ با این حال Shanghai Metals Market انتظار ندارد این فناوری تا دهه آینده تأثیر محسوسی بر مصرف قلع بگذارد.

قله‌های جدید

در حالی که طرفداران بازار مس از چشم‌انداز افزایش تقاضای این فلز در نتیجه رونق هوش مصنوعی سخن می‌گویند، قلع همین حالا تأثیر این موج را احساس کرده است.

رشد سریع فروش خودروهای برقی نیز تقریباً در تمام نقاط جهان به‌جز آمریکا به کمک تقاضای قلع آمده است. خودروهای برقی در مقایسه با خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی، سیم‌کشی بسیار بیشتری دارند و این موضوع طبیعتاً به لحیم‌کاری بیشتر و در نتیجه مصرف بیشتر قلع منجر می‌شود.

این محرک‌های جدید تقاضا توضیح می‌دهند که چرا قلع اکنون در محدوده‌ای معامله می‌شود که تا پیش از سال جاری، عملاً قلمروی ناشناخته‌ای برای بازار این فلز بود.

اما بخش دیگر معادله، به زنجیره تأمین مشکل‌دار قلع مربوط می‌شود؛ زنجیره‌ای که به‌شدت به تعداد محدودی از تولیدکنندگان وابسته است. تعدادی از این تولیدکنندگان نیز در مناطق پرریسکی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو و ایالت خودمختار وا در میانمار قرار دارند.

کاهش موجودی قلع

تولید قلع در سال جاری، با توجه به نوسانات معمول این فلز، نسبتاً باثبات بوده است؛ اما موجودی قابل مشاهده همچنان به‌تدریج در حال کاهش است.

مجموع موجودی ثبت‌شده در بورس فلزات لندن، شامل فلزات خارج از گواهی انبار، و موجودی بورس آتی شانگهای (ShFE) از اوج ۲۲ هزار و ۶۰۰ تن در فوریه به حدود ۱۳ هزار و ۱۰۰ تن کاهش یافته است.

ساختار زمانی قیمت‌ها در بورس فلزات لندن نیز به این شرایط واکنش نشان داده است.

در ماه ژوئیه، قیمت نقدی قلع در مقاطعی با بیش از ۴۰۰ دلار تخفیف نسبت به قلع سه‌ماهه معامله می‌شد. این تخفیف از آن زمان کاهش یافته و به حدود ۱۰۵ دلار در هر تن رسیده است.

با ادامه محدودتر شدن بازار، باید دید قلع تا چه اندازه می‌تواند به حرکت خود در این قلمروی ناشناخته قیمتی ادامه دهد.