روند توليد سنگ منگنز در جهان
روند افزايش نياز فرو منگنز، بازار سنگ منگنز را نيز تحتالشعاع قرار داده است. در سال ۲۰۲۰، ميزان توليد سنگ منگنز جهان با ۷/۲درصد کاهش به ۳۸/۲۰ ميليون تن(منگنز خالص) رسيده است. ۱۰ میلیون تن سنگ منگنز (منگنز خالص) دنیا از سنگ منگنز با عیار متوسط (بیشتر از ۳۰درصد و کمتر از۴۴ درصد) بدست آمده است.
در شکل(۱۹) روند توليد سنگ منگنز جهان و سهم سنگ منگنزهای با عیارهای مختلف نشان داده شده است. بزرگترین تولیدکننده سنگ منگنز کمعیار جهان کشور چین است (کمتر از ۳۰ درصد منگنز ومرطوب). کشور آفریقایجنوبی بیشترین سنگ منگنز عیار متوسط جهان را تولید میکند (کمتر از ۴۴ درصد و بیشتر از ۳۰ درصد منگنز و مرطوب). گابون، آفریقایجنوبی ،استرالیا و تا حدی برزیل تولیدکننده اصلی سنگ منگنز پرعیار جهان هستند (بیش از ۴۴ درصد Mn و مرطوب). در سال ۲۰۲۰ میزان تولید سنگ منگنز با عیار کم، متوسط و بالای جهان به ترتیب ۲، ۱۰و ۸ میلیون تن (منگنز خالص) بوده است.کل رزرو سنگ منگنز دنیا در سال قبل ۱۳۱۰ میلیون تن منگنز خالص بوده است.
در جدول(۴) میزان رزرو سنگ منگنز کشورهای مختلف جهان در سال۲۰۲۰ برحسب منگنز خالص نشان داده شده است. میزان رزروهای کشورهای آفریقایجنوبی و اکراین به ترتیب ۵۲۰ و ۱۰۴ (کنسانتره) میلیون تن منگنز خالص میباشد. بیشترین سنگ منگنز جهان را کشور آفریقایجنوبی به میزان ۳/۷ میلیون تن(منگنز خالص) سنگ منگنز (۸/۳۵ درصد کل دنیا) تولید میکند. میزان رزرو سنگ منگنز شرکت ERAMET 107 میلیون تن (منگنز خالص) برآورد شده است.
در جدول(۵) روند تولید سنگ منگنز آفریقایجنوبی دیده میشود.
درشکل(۲۰) نیز روند تولید سنگ منگنز و اشتغال این رشته در آفریقایجنوبی مشاهده میگردد. سهم کشورهای استرالیا و گابون در تولید سنگ منگنز دنیا به ترتیب ۱۶ و ۱۵ درصد میباشد. میزان تولید سنگ منگنز کشور چین در سال قبل ۲۲۳/۱ میلیون تن (منگنز خالص) گزارش شده است. میزان تولید سنگ منگنز(فلز خالص) آفریقا و خاورمیانه ۶۸/۱۱ میلیونتن بوده است. میزان تولید سنگ منگنز (فلز خالص) آسیا و اقیانوسیه ۷۴/۵ میلیون تن بوده است.
در شکل (۲۱) تولیدکنندگان سنگ مگنز جهان دیده میشود. شرکتهای Anglo American, ARM Ferrous در سال ۲۰۲۰ به ترتیب ۶/۳ و ۵۲/۳ میلیون تن سنگ منگنز تولید کردهاند. در سال قبل میزان تولید سنگ منگنز شرکتهای Vale و ERAMET نیز به ترتیب ۷۴/۰ و ۸/۵ میلیون تن به ثبت رسیده است. میزان صادرات سنگ منگنز شرکت ERAMET 3/5 میلیون تن به ثبت رسیده است و شايان ذكر است، کل فروش ۶ میلیون تن بوده. میزان تولید سنگ منگنز شرکت South -32 استرالیا، بالغبر ۴۷/۳ میلیون تن گزارش شده است. میزان تولید سنگ منگنز شرکت South -32 آفریقا و آمریکایجنوبی به ترتیب ۷۸/۱۸ و ۷۶۱/۲ میلیون تن بوده است. كشور چين در سال گذشته با ۶/۱۵ درصد کاهش، ۲۷ ميليون تن سنگ منگنز واردات داشته است. کشور آفریقایجنوبی در سال گذشته ۷/۲۰ میلیون تن سنگ منگنر صادرات کرده است. ۸۲ درصد سنگ منگنز به قارهآسیا صادر شده است. با توجه بهاينكه در سال ۲۰۲۰، واردات سنگ منگنز كشور چين از مرز ۲۷ ميليون تن گذشته است، پيشبيني ميشود در سالجاري ميزان واردات سنگ منگنز اين كشور کمتر از ۳۰ ميليون تن باشد.
در شکل(۲۲) کشورهای واردکننده سنگ منگنز در سال ۲۰۲۰ مشاهده میگردد. ميزان واردات سنگ منگنز کشور هندوستان سه میلیون تن به ثبت رسیده است. کرهجنوبی نیز در سال قبل در حدود ۹/۰ میلیون تن واردات سنگ منگنز داشته است. میزان تولید سنگ منگنز کشور هند در سال گذشته ۸۲/۰ میلیون تن منگنز خالص به ثبت رسیده است. ميزان واردات سنگ منگنز کشور ژاپن در سال قبل ۸۹/۰ میلیون تن برآورد شده است. ميزان واردات سنگ منگنز كشور امريكا در سال گذشته ۴۰۰ هزار تن برآورد شده است. ميزان مصرف سنگ منگنز كشور آمريكا در سال ۲۰۲۰ بالغبر ۳۱۰ هزار تن گزارش شده است. سنگ منگنز به غير ازصنايع فولاد در توليد دياكسيدمگنز جهت توليد باطريهاي خشك مورد استفاده قرار ميگيرد.
سهم کشور چین در تولید دياكسيدمگنز ۳۰۲ هزارتن گزارش شده است، در حالیکه ظرفیت تولید(EMD) این کشور بالغبر ۳۵۰ هزار تن بوده است. کل ظرفیت تولید دياكسيدمگنز جهان ۵۵۰ هزار تن برآورد شده است. بیشترین واردات EMD جهان را به میزان ۵/۲۱ هزار تن کشور بلژیگ انجام داده است. بیشترین صادرات EMD جهان را نیز به میزان ۵۱ هزار تن کشور میانمار انجام داده است. کشور بلژیک با ۲۲ هزار تن واردات EMDدر رأس واردکنندگان EMD قرار گرفته است. انجام داده است تقاضاي منگنز جهان مستقيماً به نياز صنعت فولاد بستگي دارد. در سطح جهان انواع فولاد توليد ميشود، كه هر كدام آنها به مقدار مشخصي فلز منگنز نياز دارند. مصرف ويژه منگنز، به ازاي هر تن فولاد توليدي تعيين ميگردد. مقداري از منگنز مورد نياز فولاد از چدن بهدست ميآيد كه ناشي از بارگيري سنگآهن و يا سنگ منگنز در كورهبلند ميباشد. اين مقدار منگنز قسمت كوچكي از نياز كل منگنز را در بر ميگيرد و بخشي از آن در حين اكسيداسيون در فرآيندهاي مختلف تبديل چدن مذاب به فولاد مذاب ميسوزد. لذا مقدار اصلي منگنز در كارگاه فولادسازي بهصورت فرومنگنز افزوده ميشود. قسمتي از فرومنگنز در فرآيند فولادسازي در مرحله اكسيداسيون ميسوزد.
در دهه ۶۰-۷۰ هنگاميكه كنورتر اكسيژني جايگزين فرايندهاي فولادسازي زيمنس مارتين، بسمر و توماس شد، افزايش بازدهي منگنز باعث كاهش مصرف كل منگنز گرديد. با ادامه بهينهسازي فرآيند فولادسازي در دهه ۸۰ (دمش تركيبي) بازدهي منگنز باز افزايش يافت. امروزه در كشورهاي صنعتي ميزان مصرف منگنز در فولادسازي ۵/۷ كيلوگرم بهازاي هر تن فولاد است، در حاليكه در سال ۶۰ و ۸۰ اين مقدار به ترتيب ۷ و ۵/۶ كيلوگرم بوده است. ميزان مصرف فرومنگنز و سيليكو منگنز آمريكا به ترتيب ۲۴۰ و۲۴۰ هزار تن بوده است. مصرف و نياز منگنز در سطوح ديگر متالورژي و غيرمتالورژي تأثير آنچناني بر روي توليد منگنز ندارد و قطعاً كل نياز منگنز بستگي به افزايش توليد فولاد جهان دارد. امروزه در کارخانههای مدرن فولادسازی میزان مصرف ویژه فرو سیلیکومنگنز، فرومنگنز پرکربن و فرومنگنز تصفیه شده به ترتیب ۷/۹، ۳۵/۲ و ۷۵/۰ کیلوگرم بر تن فولاد است.