برنامه شرکت طلاى زرشوران در سال ۱۴۰۰؛ تولید بیش از یک تن شمش طلا
آذر ۲۳, ۱۳۹۹
مهندس مهدى تولائيان در گفتوگو با ماهنامه تخصصى پردازش:”مهندسى فولادمباركه” با احداث واحدهاى جديد و بهروز كردن تكنولوژىهاى موجود، عملا مانع از خروج ميليونها دلار ارز از كشور شده است
آذر ۲۴, ۱۳۹۹
هزینههای عادی و غیرعادی تاثیرگذار بر بهرهوری
نویسنده: دكتر حيدرزاده – شركت خالص سازان روى زنجان
در جریان زندگی و انجام امور مختلف تولیدی و اقتصادی، فعالیتهای زیادی انجام میشود که مستلزم هزینه هستند، برخی از هزینههای به عمل آمده لازم و ضروری هستند و ناگزیر به طور معمول باید صورت بگیرند، در حالیکه برخی از هزینهها ضروری نبوده و غیرعادی میباشند، لذا فقط به دلیل بیدقتی و اشتباهات، انجام میشوند.
منظور از هزینههای غیرعادی، آن دسته هزینههایی هستند که اگر کار یا مراقبت با دقت انجام شود، میتوان از بروز آنها جلوگیری کرد، به عبارت دیگر، دلیل وجود آنها سهلانگاری و بیدقتی میباشد.
با عرض معذرت از خوانندگان گرامی برای جلب توجه و ایجاد حساسیت به موضوع، اجازه بدهید اینگونه هزینهها را، هزینههای بیدقتی بنامیم.
سرفصل برخی از هزینههای بیدقتی به شرح ذیل هستند که به تشریح هر کدام از آنها میپردازیم:
- شکستگی وسایل
- خرابیهای زود هنگام
- گمشدگی اشیاء
- سوختگی (سوختن اعضای بدن انسان، لباس و منسوجات، مدارک، لوازم و اشیاء مختلف)
- پارهگی
- فاسد شدگی
- فراموشکاری
- جرائم
- خیسشدگی
- آسیب دیدن اثاث و اشیاء در اثر بیاحتیاطی در حمل و جابهجایی آنها
۱ و ۲ – شکستگی وسایل و خرابیهای زود هنگام: هزینههایی هستند که به خاطر شکستگی و تخریب زود هنگام وسایل به شخص تحمیل میشود، مانند شکستن اثاثیه منزل، ظروف، تجهیزات صوتی و تصویری، موبایل، عینک و لوازم فردی. همانگونه که میدانید هر کدام از وسایل و ادوات فوق برای مدت زمان نسبتا زیاد طراحی و ساخته شدهاند، به عبارت دیگر در صورتی که به درستی استفاده شوند، سالها میتوانند مورد مصرف قرار بگیرند، لیکن اگر در نگهداری آنها بیدقتی شود، ممکن است زودهنگام شکسته و آسیب ببینند و فرد متحمل هزینه گردد که اینگونه هزینه کرد، غیرعادی است و هزینه بیدقتی نامیده میشود.
۳ – گمشدن اشیاء: سومین هزینه بیدقتی گم شدن اشیاست که هزینههای زیادی بر فرد تحمیل میکند، به عنوان مثال، میتوان به مفقودی و گم شدن اشیاء اشاره کرد که به علت بیتوجهی و کمدقتی ممکن است شخص اشیاء باارزش خود را از دست بدهد و باعث خسارت به خود و یا دیگران بشود.
۴- آتشگرفتن: اگر به علت مراقبت نکردن، وسایلی آتش بگیرد و معیوب شود، مانند ریختن گدازه بر روی فرش یا مبل یا سوختن مدارک و کاغذها، اینگونه موارد نیز هزینههای بیدقتی به شمار میروند.
آسیب دیدن لباس یا پارچهها به علت ریختن جوهر، رنگ یا مواد شیمیایی.
لطفاً توجه کنید که شما در طول یک ماه یا سالیانه چقدر بابت اینگونه موارد هزینه میکنید در صورتیکه میتوانستید با کمی دقت از پرداخت آن مبالغ جلوگیری کرده و منافع خود را صیانت نمایید.
۵- پارهگی: پنجمین موضوع هزینه بیدقتی پاره شدن اجناس است که به علت بیدقتی و سهلانگاری به وجود میآید که ما به خاطر آن هزینه زیادی را پرداخت میکنیم و مثالهای زیادی را در این خصوص میتوان زد.
۶- فاسد شدن: اگر موادغذایی یا سایر اقلامی که فاسد شدنی هستند در جای نامناسبی نگهداری شده و فاسد شوند نیز جزو هزینههای بیدقتی قلمداد میشوند.
۷ – فراموشکاری: فراموشکاری هم جزو هزینههای بیدقتی است و این هزینهها، هزینههایی است که به خاطر فراموشکاری پیش میآید. مثلاً ممکن است مجبور باشید مسافتی را که طی کردهاید و زمان و هزینه بابت آن صرف نمودهاید را به علت فراموش کردن یک کلید یا یک شئ دیگر مجدداً برگردید و لذا برای جبران آن متحمل هزینه گردید.
فراموش کردن تمدید بیمه، قرارداد، شارژ بنزین و مواردی از این قبیل که باعث بروز خسارت به شخص میگردد نیز هزینه بیدقتی است، چرا که میتوان با دقت کردن و اقدام بهموقع از آنها جلوگیری کرد.
به عنوان مثال هزینه بنزین، تعویض بهموقع روغن موتور و لاستیک یا لنت ترمز در استفاده از خودرو، هزینه عادی است و ناگزیر هستیم در ازای چندین کیلومتر رانندگی به طور نرمال آنها را ادا کنیم، لکن اگر به خاطر بیاحتیاطی تصادف کنیم و برای صافکاری یا تعویض چراغ، لاستیک و غیره هزینه کنیم، اینگونه هزینهها، هزینه بیدقتی و بیدقتی ما میباشد، یعنی اگر دقت کافی داشتیم میتوانستیم از بروز آنها جلوگیری کنیم.
۸- جرائم: پرداخت انواع جرائم مانند جرائم رانندگی که به خاطر عدمرعایت قوانین مربوطه به فرد تحمیل میشود یا جرائمی که به خاطر بیتوجهی و یا فراموشی مجبور به پرداخت آن میشویم، نیز مثالهایی برای هزینههای بیدقتی به حساب میآیند.
۹- خیسشدگی: خیسشدگی نیز جزو هزینههای بیدقتی است که باعث آسیب دیدن اشیاء و اجناس شده و هزینههای زیادی به دنبال دارد. به عنوان مثال میتوان به آسفالتریزی جادهها و خیابانها اشاره کرد، با اینکه امروزه دانش و توان اجرای آسفالت خوب را داریم، ولی در عمل مجریان و پیمانکاران و ناظرین این امر اغلب کاری میکنند که بعد از گذشت مدت کوتاهی و یا با بارش اندکی باران آسفالتریزی جاده و خیابان تخریب شده و نیاز به ترمیم مجدد پیدا کند.
۱۰- آسیب دیدن اثاث و اشیاء در اثر بیاحتیاطی در حمل و جابجایی آنها: این مورد هم جزو هزینههای بیدقتی استکه در این خصوص هم میتوان به مثالهای زیادی اشاره کرد، از جمله اینکهمحموله و باری که به خاطر عدم بستهبندی مناسب از روی وانت یا کامیون میافتد و خسارت میبیند، مدرک و سند مهمی که به دلیل بینظمی گم میشود و باید المثنی گرفته شود، لباسی که به چیزی گیر کرده و پاره میشود، آدمی که زیاد میخورد و چاق میشود و دچار دهها مرض و مشکل میگردد، حالا باید کلی پول دوا و دکتر بدهد و هزینههای مختلف کند تا به وضع مطلوب برسد.
مثالهای فراوان دیگری میتوان از این گونه موارد آورد ؛ هزینههایی که به خاطر شکستن وسایل و ابزار، مفقود شدن آنها، آتشسوزی و فاسد شدن مواد مختلف، پیش میآید نیز هزینههای بیدقتی هستند چرا که به دلیل اینکه در صورت توجه و استفاده صحیح میشد از بروز آنها ممانعت کرد.
قابل ذکر است که همچون سایر هزینهها، این گونه هزینههای بیدقتی نیز دو وجه دارند ؛ یکی هزینه آشکار و دیگری هزینه پنهان آنهاست. هزینه آشکار عبارت از هزینه ریالی مستقیم جایگزینی یا جبران آن خطاست و هزینه پنهان بهایی است که برای جبران عواقب و تبعات و حواشی آن موضوع پرداخت میشود.
فرض کنید که شخصی موبایلی را که دو روز قبل به قیمت ده میلیون تومان خریده است، به علت نگهداری بد و یا اینکه در جای بدی گذاشته است، ناگهان میافتد و میشکند، لذا این ده میلیون تومان هزینه آشکار بیدقتی وی بوده است و وی در ادامه به علت اینکه نمیتواند به مخاطبش دسترسی داشته باشد و مدتی هم با آن کلنجار میرود تا درستش کند، به پروازش نمیرسد و بلیط هواپیمایش را هم از دست میدهد و متعاقبا به قراردادی که برای کسب و کارش لازم بود، نمیرسد و علاوه بر منافع آن قرارداد، اعتبارش را هم از دست میدهد. بنابراین شخص مذکور نه تنها ده میلیون ضرر به خاطر بیدقتی داشته است، بلکه مثلا پانصد هزار تومان هم بلیط و چند میلیون تومان هم از منافع قراردادش را به عنوان هزینه پنهان از دست داده است و اگر چنین فردی دقت کافی به اعمال و حرکات خود میداشت، هیچکدام از این هزینهها به وی تحمیل نمیشد.
البته اغلب اوقات مردم برای اینکه روحیه خودشان یا دیگرانی که مرتکب اینجور مسائل میشوند را حفظ کنند آنان را سرزنش نمیکنند و به طرق مختلف آن اتفاق را توجیه میکنند. مثلا میگویند عیبی ندارد، فدای سرت، قضا و قدر بوده طوری نشده است که، برای همه ممکن است این اتفاق پیش بیاید و اصلا چون مقدر بوده، لذا از دست تو چیزی بر نمیآمده است و نمیتونستی جلوش را بگیری یا میگویند حتما حکمتی در این اتفاق بوده و ممکن بود اتفاق بزرگتری برایت بیفتد و این باعث شد آن اتفاق بدتر رخ ندهد و با زیان کمتری آن اتفاق بدتر گذشت و رد شد.
لیکن در رویکرد علمی و مدیریتی به اینگونه توجیهات متوسل نمیشوند، بلکه با تجزیه و تحلیل اتفاقات، حوادث و خطاها، روشها و تمهیداتی در نظر میگیرند که از بروز اینگونه موارد جلوگیری نمایند.
یکی از این روشها، تکنیک FMEA است. در این روش قبل از ساخت هر چیزی و یا انجام هر کاری با استفاده از تفکر دقیقتر، تمامی عواملی که ممکن است باعث بروز خطا بشود را شناسایی نموده و برای ممانعت از به وقوع پیوستن آنها تمهیداتی اندیشیده و اجرا میکنند.
درشرکتها و کارخانجات نیز موارد این چنینی زیادی پیش میآید که بایستی با توجه و دقت بیشتر، از بروز آنها پرهیز کرد. در ادامه به چند مثال صنعتی اشاره میشود:
مثلا الکتروپمپ یا گیربکسی که باید حداقل چند سال کار کند، ملاحظه میشود که بعد از دو یا سه ماه، به دلیل انتخاب نادرست یا بهرهبرداری غلط خراب میشود.
ساختمانی ساخته میشود و بعد از اتمام، در صورتیکه هنوز استفاده زیادی از آن نشده است، متوجه میشوند که نکاتی را در نظر نگرفتهاند و اشکالاتی در موقعیت، نقشه و یا تاسیسات آن وجود دارد که لاجرم باید بخشی را تخریب کرده یا تغییراتی بدهند. بدیهی است که تمام این امور مستلزم زمان و هزینه مضاعف هستند.
انجام سفارش و خرید کالا و لوازم اشتباه نیز از این قبیل موارد است، یعنی اقلامی با کلی مشکلات خریداری و پس از صرف وقت طولانی به کارخانه ارسال میشود، اما در زمان تحویل توسط فرد درخواست کننده ملاحظه میشود که نامنطبق و نادرست بوده است، لذا باید مرجوع شده و اقدام به خرید جدید و صحیحتر شود. این موضوع نیز موجب اتلاف زمان، انرژی و هزینه میگردد. حال آنکه اگر فرایندهای تنظیم در خواست کالا و مشخصات فنی به درستی تبیین میگردید و فرایندهای زنجیرهتامین درست اجرا میشد، اینگونه ایرادات پیش نمیآمد.
همچنین گاهی اوقات اشتباهات بزرگی در طراحی پروژهها و انتخاب تکنولوژیها ملاحظه میگردد. در اغلب موارد شاهدیم که ماشینآلات و تجهیزات نادرستی با عجله و بدون در نظر گرفتن مبانی و اصول طراحی، تعیین و تهیه میشود و بعد از ساخت یا خرید و نصب آنها، کاربران متوجه اشتباهات رخ داده میشوند.
مثلا در برخی کارخانجات دیده شده است که ماشینآلات و تجهیزات فرایندی که بایستی به همدیگر سیالاتی تبادل کنند در محلهای نادرستی نصب شدهاند، در نتیجه علاوهبر گرفتگیهای لولهها و مسیرهای انتقال سیال و ایجاد گلوگاه در روند تولید و کاهش ظرفیت تولید، باعث ایجاد تلفات برق و انرژی و سایر اشکالات نیز میشود.
- مثالهایی دیگر از هزینههای بیدقتی:
لیوان چای داغ را در جایی گذاشتهاید که مناسب و قابل دید نبوده و کسی به آن برخورد کرده و ضمن ریختن و سوختگی در شخص باعث شکستن و از بین رفتن آن نیز میشود.
میوه یا مواد خوراکی را در نایلونی گذاشته و میبرید که به علت ضعیف بودن آن، بین راه پاره شده و میریزد.
فراموشکاری افراد در انجام قولها و تعهدات گوناگون، دوبارهکاریهای مختلف که در ساخت ساختمانها و تاسیسات پیرامونمان شاهد هستیم و هزاران مورد مشابهی که شما میتوانید در صورت توجه به فعالیتهای روزمره انسانها ملاحظه نمایید، نمونههایی از انواع هزینههای غیرعادی هستند.
توصیه مینماید در بازدید از سایتها و کارخانجات تولیدی و صنعتی، نگاهی به محوطه جمعآوری ضایعات بیندازید تا ببینید چه مقدار تجهیزات ساخته شده است، ولی به دلیل اشتباه در تصمیم گیریها و طراحیها کنار گذاشته شده و یا زودتر از موعد مستعمل شده و در آنجا دپو شدهاند.
همانگونه که توجه میکنید، میبینید که اینگونه هزینهها هیچ ارزشافزودهای ایجاد نمیکنند، به عبارت دیگر هزینههای غیرمولد و زائد هستند، لذا از آنها میتوان به عنوان عوامل کاهنده بهرهوری هم نام برد.
در صورتی که اینگونه اشتباهات در تیراژ و مقادیر و تعدد زیاد رخ دهد اثرات سوء آنها بسیار زیاد و قابل توجه خواهند بود، مثلا اگر در مقیاس ملی و کشوری صورت بگیرد، تبعات ریالی آنها به میلیاردها تومان خواهد رسید.
درمقالات بعدی، سعی میشود روشها و نکاتی عنوان شود، که با لحاظ کردن آنها، بتوان تا حدودی از بروز چنین اشتباهاتی پرهیز کرد.
