دکتر مریم کارگرراضی در گفت‌وگو با ماهنامه تخصصی پردازش تشریح کرد:

تحقیق و توسعه، پژوهش و تلاش برنامه‌ریزی شده، شرکت تهیه‌وتولید را به اوج رساند

ماهنامه تخصصی پردازش در این شماره خود اقدام به گفت‌وگو با دکتر مریم کارگرراضی، مشاور مدیرعامل شرکت تهیه‌ و تولید موادمعدنی ایران کرده است. او در این گفت‌وگو به نکات و دستاوردهای قابل توجه این شرکت در عرصه صنایع معدنی و به‌ویژه عناصر نادرخاکی اشاره کرده است که با توجه به اهمیت موضوع، کل مباحث صورت گرفته عینا به چاپ رسیده است که باهم می‌خوانیم:

  تحقیق و توسعه، پیش‌نیاز توسعه کشور و نشانهاعتلایفعالیت‌های صنعتی در سطح جهانمی‌باشد که منجر به افزایش بهره‌وری در بخش‌های اقتصادی کشور خواهد شد. پژوهش نوعی فرآیند دارای ورودی‌ها و خروجی‌های مشخص است که هرچه بر ورودی‌های آن شامل نیروی انسانی به لحاظ مغزافزار، قوانین و مقررات، تجهیزات و منابع مالی بیشتر توجه اجرایی شود، خروجی‌های ارزنده‌تری دریافت می‌گردد. امروزه تولید هر محصول دانشی تاثیرگذار بر تولید ناخالص ملی، توامان دانش و سرمایه را نیاز دارد لذا باید مولفه‌های جامعه دانش‌محور در رویکردها و رفتارهای فردی و اجتماعی بر پایه پژوهش‌محور نهادینه شود تا به رشد و اشتغال‌زایی برسد.

معدن و صنایع معدنی از مهم‌ترین بخش‌های تحول‌ساز در ارکان اجتماعی و اقتصادی کشور می‌باشند. در فعالیت‌های پژوهشی این صنعت به دنبال راهکارهایی برای رفع مشکلات تولید و عملیاتی است. در این راستا، تجاری‌سازی و بزرگ‌سازی دستاوردهای پژوهش و بومی‌سازی، اشاعه فناوری‌های کسب شده و انتقال دانش فنی،‌ محور تحقیق و توسعه موثر می‌باشد.

 گزیده‌ای از دستاوردهای پژوهشی شرکت تهیه و تولید موادمعدنی ایران

تولید کنسانتره عناصر نادر خاکی از فسفات‌اسفوردی
افتتاح طرح در سال ۱۳۹۴

 مطالعه و بررسی استحصال عناصر نادر خاکی از فسفات‌اسفوردی به عنوان طرح تحقیقاتی در سال ۱۳۹۰ با انجام نمونه‌گیری شاخص بر اساس مطالعات معدن در مقیاس وسیع ارائه شد. دو سال بعد، پیشنهاد پیاده‌سازی دانش فنی در مقیاس پایلوت توسط آقای دکتر کرباسیان با هماهنگی شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران و آقای مهندس وجیه‌الله جعفری به عنوان مجریدر واحد فسفات‌اسفوردی ارائه و در سایه عنایات الهی این طرح در سال ۱۳۹۴ افتتاح گردید.

پایلوت نیمه‌صنعتی موجود قابلیت تولید کنسانتره ۳۳ درصد اکسید عناصر نادر خاکی را از خوراک فسفات به صورت ناپیوسته به روش شیمیایی بر مبنای فناوری سبز دارد. بازیابی محصولات فرعی برپایه فسفات شامل دی‌آمونیوم‌فسفات، منوآمونیوم‌فسفات، کلسیم‌نیترات، دی‌کلسیم‌فسفات، پتاسیم‌نیتروفسفات و سدیم هگزافلوروسیلیسیک اسید، فرآیند را از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر می‌سازد. اهمیت اصلی این پایلوت اثبات دانش فنی تولید اکسید عناصر نادر خاکی REO از فسفات برای نخستین‌بار در ایران و دستیابی به حوزه‌های فرافن‌آوری در تکنولوژی استحصال می‌باشد. در ادامه تحقیقات انجام شده، جداسازی اکسیدهای سریم و لانتانیم و تهیه کنسانتره‌ای از نئودایمیم و ترکیبات مرتبط انجام پذیرفت. استحصال و جداسازی عناصر نادر خاکی از مونازیت‌های مروست با نمونه‌گیری شاخص از محدوده انجام و پس از پرعیارسازی در محل، در مقیاس نیمه‌صنعتی نیز در این پایلوت به انجام رسید. سایر مطالعات تکمیلی در محدوده اسفوردی شامل مدل‌سازی توصیفی و ریاضی کانه‌زایی، بررسی روش‌های استخراج حلالی، روش‌های جذب زیستی و تهیه نانوکامپوزیت‌ها در ادامه با همکاری دانشگاه و در قالب تحصیلات تکمیلی انجام گردید.

بدیهی است که توسعه فرآیند تولید عناصر نادر خاکی با دستیابی به سایر ذخایر میزبان و سایر عناصر استراتژیک، جذابیت در توجیه اقتصادی خواهد داشت. در اين راستا، طرح جامع ترازيابي عناصر نادر خاكي نيز در سال ١٣٩٤ در شركت تهيه و توليد مواد معدني ايران تدوين گرديد. همچنين تحقيقات كاربردي طرح توليد پايلوت نيمه‌صنعتي بازيافت عناصر ارزشمند از پسماندهاي الكترونيكي (EW) همراه با پايلوت REO با توجيه فني و اقتصادي در سال ١٣٩٤نيز از  سوي شركت پيشنهاد و ارايه شد.

تولید شمش طلا در مجتمع طلای موته مطابق با استاندارد
سال ۱۳۸۳

مجتمع طلای موته به عنوان اولین واحد معدنی،‌ استحصال و فرآوری طلا از سنگ‌معدن در ایران می‌باشد. بر اساس تحقیقات کاربردی تغییر در فرآیند تولید شمش طلا مطابق استاندارد بین‌المللی و هم‌زمان مشارکت با سازمان ملی استاندارد ایران در تدوین استانداردهای داخلی شمش و مصنوعات طلا از سال ۱۳۸۳ و به‌روزرسانی فرآیندها در هر مرحله از تولید تا به امروز، این مجتمع را به عنوان الگوی تحقیق و توسعه کاربردی و کارآمد، پیشرو قرار داده است.

 بهینه‌سازی پسماندهای فرآیندی و باطله‌های معدنی

استحصال نانوپودر آهن و مس و پودر میکرونیزه از باطله‌های فرآیندی از جمله دستاوردهای مطرح در فناوری نانو از سال ۱۳۸۶ می‌باشد که با انجام تحقیقات قابلیت انتقال و تعمیم در موضوعات مشابه در سایر واحدهای معدنی را داشته و دارد.

پرعیارسازی آهن و استحصال اکسید مس از باطله سنگ‌آهن جلال‌آباد به روش شیمیایی طراحی فن‌آورانه انجام شده در سال ۱۳۹۰ می‌باشد که آغازی در فرآوری باطله‌های معدنی آن واحد بر مبنای اصول تحقیقات کاربردی گردید.

انباشت پسماندهاي فرآوري معدني در كنار باطله‌ها، از ديرباز همراه با معزلات زيست‌محيطي كم و بيش مشكل‌ساز بوده است. ايمپاسكو همراه با توسعه و بهينه‌سازي فرآيندهاي معدني از استخراج تا توليد كنسانتره، پرعيارسازي، توليد شمش و غيره به موضوعات بازيافت، بازگرداني و بازيابي با ديدگاه تحقيقاتي و فني ورود اجرایي داشته است.

در اين خصوص، در سال ١٣٩٥-٩٧ با استفاده از پسماندهاي فرآوري زغال‌سنگ البرز مركزي طرح‌هاي تحقيقاتي كاربردي شامل توليد آجر سبك ساختماني و آجر نما، توليد كلينكر سيمان سبز نوع پرتلند معمولي، آجر نسوز كوره و كربن اكتيو انجام گرديد كه در تمام موارد فوق به عنوان پركننده و سبك‌ساز معدني با درصد مناسبي در فرمولاسيون استفاده شد.

پروژه مربوط به تحقیقات کمی و کیفی انواع پسماندهای فرآوری صنعت سرب و روی نیز از طرح‌های موفق شرکت می‌باشد که در سال ۱۳۹۵ به بهره‌برداری از پایلوت نیمه‌صنعتی رسید. پیاده‌سازی دانش فنی آن در سه فاز پیوسته انجام شد و همچنان با همکاری دانشگاه در مرحله توسعه می‌باشد. در این پایلوت نیمه‌صنعتی، مستقیما ازپسماندهای فرآوری، اکسید روی، نمک‌های سرب با خلوص بالا و سایر نمک‌های ترکیبی کادیم، کبالت، نیکل و نقره قابلیت استحصال می‌یابند. مطالعه و تحقیقات با رویکرد کاربردی از ماده معدنی تا محصول، محصولات جانبی و پسماندها، در سرتیتر پژوهش‌های ایمپاسکو می‌باشد زیرا تأمین خوراک بسیاری از واحدهای تولید سرب و روی را از معدن انگوران و سایر واحدهای معدنی به عهده داشته‌ایم.

استفاده از نفلین‌سینیت و کاربردهای جدید

استفاده از نفلین‌سینیت در فرمولاسیون ۱۷ مورد سرامیک صنعتی با گرید تجاری مورد تأیید بازار از جمله تحقیقات کاربردی و اجرایی در مقیاس صنعتی می‌باشد که در سال ۹۵-۹۶بر مبنای تجربیات قبلی در حوزه سرامیک، توسط ایمپاسکو و همکاری بخش‌خصوصی انجام شد. استفاده از این کانی صنعتی تولید داخل، جایگزین دو مورد کالای وارداتی در ترکیب درصد گردید که علاوه بر ارزش‌افزوده، برتری کیفی را به همراه دارد.

شورابه و آلونیت

جهت ارزیابی پتانسیل اقتصادی شورابه در استحصال نمک‌های پتاسیم، سدیم، منیزیم، کلسیم و سایر نمک‌های مضاعف و تهیه انواع نمک‌های درمانی مکمل تحقیقاتی در مجتمع خور و بیابانک انجام شده است.

 آلونیت از جمله ذخایر شناخته شده آلومینا می‌باشد و نظر به محدودیت‌های موجود در تأمین، استحصال آلومینا از سایر منابع معدنی آن، از موضوعات تحقیقاتی فعال در شرکت است.

طرح‌های سرمایه‌گذاری

 اهمیت و شکوفایی طرح‌های تحقیقاتی کاربردی و مبتنی بر فناوری در مسیر سرمایه‌گذاری و تولید، رویکرد اصلی در فعالیت‌های پژوهشی شرکت است که در کنار تحریم‌های متعدد آن را از دیرباز به‌عنوان فرصت در راستای اشتغال‌زایی و تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالا برای مقابله با تحریم موادمعدنی و به عنوان تهدید در کاستی‌های شرایط تحریم، لحاظ داشته‌ایم.

تولید سدیم‌سیانید به روش گاز آمونیاکی، تولید کربن اکتیو بر پایه زغال‌سنگ، تولید فسفریک‌اسید گرید صنعتی به روش “تر”، تولید کودهای فسفاته و مکمل خوراک دام و طیور ، تولید سه رده از آلیاژهای گروه فرو سیلیکا، تولید هیدروفلوئوریک‌اسید، تولید کنسانتره فلورین گرید اسید اسپار، تولید آلومینیوم‌فلوئورید به روش حرارتی-خشک از جمله طرح‌های مطرح تا سال۹۹ در شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران می‌باشد که بر پایه تحقیقات کاربردی و پژوهشی هستند. بدین ترتیب که طرح ارایه شده با توجیه فنی و اقتصادی و منابع و زیرساخت‌های قابل تأمین به سرمایه‌گذاران واجد شرایط از طرف حوزه معاونت برنامه‌ریزی و توسعه ارائه می‌گردد.