گزارشی تحلیلی از وضعیت تولیدکنندگان لوله فولادی

تولیدکنندگان لوله‌های “چدن نشکن” و لوله‌های انتقال “هیدروژن” در هندوستان، زندگی زیباتری نوید می‌دهند

با توجه به سرمایه‌گذاری‌های مهم دولتی صورت گرفته جهت گسترش زیرساختارهای تأمین آب برای شهروندان هندی و بازارهای مناسب صادرات لوله‌های چدن نشکن، تولیدکنندگان این محصول در هند درحال گسترش ظرفیت خود هستند.

ماهنامه پردازش – بر مبنای تحقیق انجام شده توسط مایکل کرمر (Michael Kremer) برنده جایزه نوبل اقتصاد، هند می‌تواند نزدیک به ۳۰ درصد مرگ‌ومیر نوزادان خود را با تامین آب شٌرب سالم برای هر خانواده کاهش دهد. در نبود تامین آب مناسب برای مصرف شٌرب انسانی در بخش‌های بزرگی از کشور به‌ویژه مناطق روستایی، اسهال و دیگر بیماری‌های ناشی از آب آلوده عامل اصلی ایجاد مشکلات جدی بهداشتی هستند.

نیتی آیوگ (Niti Aayog) از اتاق فکر دولت هند به دو نکته مهم در این خصوص اشاره می‌کند که چرا بسیاری از مناطق هند دچار بحران تامین آب شٌرب هستند. نکته نخست آن است که از جمعیت یک میلیارد و ۴۰۰ هزار نفری هند، حدود ۶۰۰ میلیون نفر با بحران شدید آب مواجه هستند. نکته دوم آن است که اگر گام‌های اصلاح‌کننده به صورت اضطراری برداشته نشوند، تقاضای آب در هند تا سال ۲۰۳۰ دو برابر می‌شود که این به معنای ۶ درصد زیان در تولید ناخالص داخلی این کشور است.

دهلی نو با هشدار درباره وخیم‌تر شدن بحران آب در قبال زندگی میلیون‌ها نفر در این کشور در هر سال، برنامه بلندپروازانه اما واقعاً مورد نیاز آب برای زندگی را از ۱۵ اوت ۲۰۱۹ یعنی هم‌زمان با روز استقلال هند آغاز کرد تا یک زیرساختار جامع آب روستایی را ایجاد کند. این برنامه طراحی شده تا هر خانواده و نهاد عمومی در مناطق روستایی هند بتواند تا سال ۲۰۲۴ از آب شٌرب سالم از طریق لوله‌های انتقال برخوردار شود.

ساندیپ کومار (Sandeep Kumar)، مدیرعامل شرکت تاتا متالیکس (Tata Metaliks) می‌گوید: تامین آب شٌرب سالم برای هر خانواده روستایی در کمیت و کیفیت توصیه شده یک چالش عظیم است. البته، این موضوع باعث اعتماد به نفس ما در این خصوص می‌شود که هدف قابل حصول، تعهد دولت به تامین بودجه این برنامه در هر سال است. در عین حال، صنعت لوله کاملا قادر به تامین لوله‌های چدن نشکن (DI) برای انتقال و توزیع آب سالم تحت این برنامه است.

این شرکت که ۳/۶۰ درصد سهام آن متعلق به تاتا استیل (Tata Steel) است، قادر خواهد بود با این تقاضای عظیم ظرفیت تولید لوله‌های DI در کارخانه کاراگپور (Kharagpur) خود در بنگال غربی را به ۴۰۰ هزارتن در سال برساند. کومار می‌گوید: البته این کارخانه با محدودیت فضا در این سایت برای تولید ظرفیت بیشتر روبه‌رو است.

برای انتقال آب از منابع اصلی به تقریبا ۶۵۰ هزار روستا، اولویت برنامه آب برای زندگی، لوله‌های ساخته شده از چدن نشکن است که دارای مزایایی از منظر توانایی تحمل فشار، مقاومت، ظرفیت حفظ بار ایستا و دینامیک بیرونی و طول عمر حدودا ۵۰ ساله هستند که به تعمیر و نگهداری کمی نیاز دارند.

همان‌گونه که رشد صادرات هند به همه قاره‌ها نشان می‌دهد، لوله‌های DI اغلب ماده ارجح برای تامین آب، فاضلاب، آبیاری و تخلیه فاضلاب‌ صنعتی هستند.

تولیدکنندگان چندگانه لوله

کومار می‌گوید: صنعت هند که در آن فناوری به طور دایم درحال ارتقا است، دارای ظرفیت تولید سالانه دو میلیون و ۷۵۰ هزارتن لوله DI است. تقاضای رو به رشد در داخل و خارج از کشور، استفاده از این ظرفیت را در سطحی بالا نگه داشته و برخی واحدها بیش از ظرفیت اسمی خود تولید می‌کنند. او می‌گوید: چند شرکت معدود هستند که لوله DI تولید می‌کنند. البته چهار بازیگر اصلی صنعت یعنی الکترواستیل کستینگز (Electrosteel Castings)، جیندال ساو (Jindal Saw)، تاتا متالیکس (Tata Metaliks) و راشمی متالیکز (Rashmi Metaliks) مالک ۷۵ درصد ظرفیت این صنعت هستند. با پیش‌بینی رشد تقاضای داخلی و صادراتی برای این محصول، اکنون همه این شرکت‌ها درحال ایجاد ظرفیت‌های جدید هستند.

شرکت ولسپان (Welspun Corporation) که پیشگام تولید لوله‌های جوشکاری شده هم‌چون لوله‌های     L-SAW و H-SAW مورد استفاده در حمل‌ونقل نفت و گاز است، به تازگی یک کارخانه تولید لوله DI به ظرفیت ۴۰۰ هزارتن در سال را در آنجار (Anjar) واقع در گجرات (Gujarat) ایجاد کرده که هدف از آن کمک به سرمایه‌گذاری بزرگ دولت در ایجاد زیرساختارهای کلان آب در کل کشور است.

یکی از مقامات کنفدراسیون صنعت هند می‌گوید: علاوه‌بر برنامه آب برای زندگی که هدفش خانواده‌های روستایی است، برنامه مشابه دیگری به دنبال تامین آب برای شهرها و شهرستان‌هایی است که تاکنون تحت پوشش نبوده‌اند. این برنامه آبیاری کشاورزی نخست‌وزیر به ارزش هفت میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار شامل آغاز برنامه‌های مهم فاضلاب در چندین شهر و شهرستان است که طی سال‌های پیش‌رو باعث تقاضای قوی برای لوله‌های DI خواهد شد.

هم‌چنین، این صنعت شروع به بهره بردن از احیای تقاضای صادراتی در دوران پس از کووید ۱۹ شده است. کومار می‌گوید: بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹، رشد تقاضای سالانه هند برای لوله DI، ۱۲ درصد بود. با از سرگرفتن فعالیت‌های معمول اقتصادی پس از پایان همه‌گیری و قرنطینه، این صنعت انتظار رشد تقاضای ۱۲ تا ۱۳ درصد در سال را دارد.

پیشرفت پس از کووید ۱۹

دو و نیم سال کرونا پس از آغاز JIM باعث تغییرات مهمی در کار لوله‌گذاری شد و بسیج مجدد نیروی کار که در طول دوره همه‌گیری به خانه‌های خود بازگشته بودند، برای از سرگیری کار با ظرفیت کامل زمان‌بَر بود.

کومار می‌گوید: فکر نمی‌کنم اتصال آب لوله‌کشی JIM به همه خانواده‌های روستایی تا قبل از سال ۲۰۳۰ تکمیل گردد. اجرای هم‌زمان چندین پروژه آب، فاضلاب و آبیاری باعث سفارشات خوبی به شرکت‌های برتر لوله‌های DI شده است.

به گفته وزارت منابع آب هند، از مجموع ۱۹۱ میلیون و ۴۷۰ هزار خانوار روستایی، ۳۲ میلیون و ۳۲۰ هزار خانواده در زمان آغاز JIM به آب لوله‌کشی دسترسی داشتند. از آن زمان، این رقم بیش از سه برابر شده و به ۱۰۲ میلیون و ۱۱۰ هزار خانوار رسیده اما هنوز هم ده‌ها میلیون خانوار فاقد آب شرب لوله‌کشی هستند.

گروه ودانتا (Vedanta Group) اقدام به خرید شرکت ئی‌اس‌ال استیل (ESL Steel) در ژوئن ۲۰۱۸ کرد که دارای یک کارخانه در بوکارو (Bokaro) در جارخند (Jharkhand) به ظرفیت یک میلیون و ۵۰۰ هزارتن در سال است که اکنون به سه میلیون تن در سال گسترش یافته است. در کارخانه پایین_‌‌دستی، ظرفیت تولید ۳۳۰ هزارتن در سال لوله DI وجود دارد.

JIM از طریق مشارکت میان دهلی‌نو و ایالت‌های هند اجرا شده است. به طور طبیعی، دولت جارخند، دوانتا را ترغیب کرده تا اقدام به تولید لوله DI برای مصرف بومی نماید.

یکی از مقامات این صنعت می‌گوید: به ترازنامه‌های سازندگان لوله DI نگاه کنید. همه آنها سود مناسبی کسب می‌کنند و آینده درخشانی پیش روی آنها قرار دارد. سیاست وانتا تلاش برای رسیدن به جایگاه رهبری در تمامی کسب‌وکارهای مشترک آن است. بنابراین، انتظار می‌رود ظرفیت تولید لوله DI ودانتا با توجه به رشد ظرفیت تولید فولاد در بوکارو افزایش پیدا کند.

گسترش بیشتر

شرکت الکترواستیل کستینگز (Electrosteel Castings) به عنوان قدیمی‌ترین شرکت پیشگام لوله DI در هند که دارای واحدهای تولیدی در غرب بنگال (Bengal)، آندرا پرادش (Andhra Pradesh) و تامیل نادو (Tamil Nadu) است، از ظرفیت ۷۵۰ هزارتن در سال برخوردار است.

“جیندال ساو” لوله‌های جوش قوس زیردریایی با قطرهای بزرگ و لوله‌های مارپیچی برای حمل‌ونقل انرژی تولید می‌کند. این شرکت یک واحد یکپارچه تولید لوله DI به ظرفیت ۵۰۰ هزارتن در سال را در ساماگوگا (Samaghogha) در گجرات ساخته است. هم‌چنین، این شرکت مجری یک واحد به ظرفیت ۳۵۰ هزارتن در سال در ابوظبی امارات متحده عربی همراه با امکانات تولید لوله‌های DI تا قطر دو هزار و ۲۰۰ میلی‌متر با روکش‌ها و مغزی‌های تخصصی اساساً برای عرضه به منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) و کشورهای اروپایی است. با نگاهی به بازار جهانی، این شرکت یک واحد تولید لوله DI به ظرفیت ۸۰ هزارتن در سال را در تریست (Trieste) ایتالیا از سرتوبی اسپا (Sertubi Spa) خرید. ظرفیت ترکیبی کارخانه‌ها، “جیندال ساو” را به تولیدکننده برتر لوله DI در هند تبدیل کرده است.

سانجای ساهنی (Sanjay Sahni) مدیر بخش لوله در شرکت تاتا استیل می‌گوید: برای موفقیت در انتقال آب، هند نیازمند تامین عظیم لوله‌های فولادی نرم (MS) در کنار لوله‌های DI است. درحالی‌که لوله‌های DI با قطر بزرگ (قطر داخلی اسمی ۵۰۰) برای انتقال حجم زیاد آب شٌرب به مسافت‌های دوردست از منبع استفاده می‌شوند، لوله‌های فولادی نرم برای تامین آب در مرحله آخر به خانوارها استفاده می‌شوند.

تاتا استیل حضوری مهم در بخش لوله‌ و تیوب پایین‌دستی همراه با دیگر محصولات دارای ارزش‌افزوده دارد. ظرفیت ترکیبی لوله و تیوب در جارخند، ماهاراشترا (Maharashtra)، تامیل نادو و اوتار پرادش یک میلیون و ۳۴ هزارتن است. ساهنی می‌گوید: این بخش در قسمت‌های بزرگی وجود دارد مانند لوله‌های سازه‌ای، لوله‌های دقیق، لوله‌های انتقال و لوله‌های API. ما لوله و تیوب را به‌عنوان محصولات برند می‌فروشیم که همه آنها دارای جایگاه مهمی در بازار هستند.

ساهنی می‌افزاید: امیدوار هستیم این بخش طی پنج سال آینده به تولید دو میلیون تن در سال رشد کند. این کار با گسترش کارخانه‌های ما اتفاق خواهد افتاد. نمایندگان فرآوری بیرونی ما (EPAs) نیز ظرفیت بیشتری خلق خواهند کرد. در این کسب‌وکار، ما از مدل فولاد سبک استفاده می‌کنیم که در آن نیمی از تولید متعلق به EPAs است. ما نیاز کامل خود به فولاد تخت را نیز از کارخانه‌های تاتا استیل تامین می‌کنیم.

لوله‌های تولیدی تاتا استیل در بخش‌های مختلفی کاربرد دارند مانند نفت‌وگاز، آب، تاسیسات زیرساختاری و خودروسازی. کومار می‌گوید: تاتا متالکیس نیز اکنون مشغول ارزیابی فرصت‌ها برای تبدیل‌شدن به یک تولیدکننده لوله‌های DI با ظرفیت یک میلیون تن ظرف شش سال است. در خاراگپور (Kharagpur)، ما شاهد کاهش تولید آهن خام به دلیل نوسانات قیمتی آن هستیم و در عوض شاهد استفاده از فلزات مذاب بیشتر برای تولید لوله‌های DI هستیم که از ثبات تقاضا و عرضه برخوردار است. البته به زودی ما از کل زمین موجود در اینجا استفاده خواهیم کرد. در فاز بعدی رشد، ما باید کارخانه‌هایی را در جنوب و غرب کشور بسازیم. تحقیقات ما نشان می‌دهد حداقل ۱۰ بازار با رشد بالا برای لوله‌های DI وجود دارند. بنابراین، ما مکان‌های ایده‌آل معدودی برای احداث کارخانه‌های جدید خود در اختیار داریم.

هم‌اکنون، تاتا متالیک درحال ساخت لوله‌های استاندارد به طول ۵/۵ متر و قطر ۸۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر است. در پروژه درحال گسترش خارگپور، این شرکت لوله‌هایی به قطر یک هزار و ۲۰۰ میلی‌متر تولید خواهد کرد. با کمک تبلیغات مستمر در صنعت فولاد، کومار درحال واکاوی امکان ساخت لوله‌های DI با ذوب کردن فلزات قراضه در کوره‌های قوس‌الکتریکی است.

او می‌گوید: در اینجا، چالش اصلی یافتن مقادیر زیاد فلزات قراضه لوله‌های DI و چدن است که عمر مفید خود را گذرانیده‌اند. اینگونه فلزات قراضه دارای کربن زیادی در خود هستند که برای ساخت لوله‌های DI مورد نیاز است. ما یک شرکت متمرکز بر تحقیق و توسعه هستیم و همکاری تنگاتنگی با برخی از مؤسسات پیش‌روی تحقیقاتی در حوزه‌های متالورژی و کاربردهای دیجیتال در تولید داریم.

به تازگی، تاتا استیل اعلام کرده که تاتا متالیکس با آن ادغام خواهد شد تا یک هم‌افزایی در تامین مواداولیه، کاهش هزینه‌های لجستیک و دسترسی به شبکه ملی بازاریابی و فروش تاتا استیل رخ دهد. به علاوه، تامین مالی پروژه‌های مدنظر تاتا متالیکس آسان‌تر خواهد شد. از آنجا که تاتا متالیکس ظرفیت بکر زیادی برای گسترش دارد، قادر خواهد بود به دانش متالورژی و بازاریابی تاتا استیل که طی چند دهه شکل گرفته نیز دسترسی داشته باشد.

ساهنی می‌گوید: هنوز زود است بخواهیم درباره تمامی هم‌افزایی‌ها میان ما و تاتا متالیکس اظهارنظر کنیم زیرا مناقصه‌ها برای لوله‌های DI و لوله‌های MS (که بخش من تولید می‌کند) به صورت مجزا توسط دولت و نهادهای خصوصی برگزار می‌شوند. البته در آینده، می‌توانیم پس از سفارش‌گذاری‌ها بهتر در این خصوص اظهارنظر نماییم.

و هم‌چنین هیدروژن

به تازگی، هند یک برنامه “هیدروژن سبز” را با هدف تولید پنج میلیون‌تن تا سال ۲۰۳۰ آغاز کرده است. این امر به تولید ۱۷۵ گیگاوات انرژی بر پایه هیدروژن سبز کمک خواهد کرد. به گفته ساهنی، این یک چالش بزرگ برای تولیدکنندگان مهم لوله است زیرا آنها باید آماده باشند لوله‌های انتقال هیدروژن را بسازند قبل از اینکه تولیدکنندگان گاز شروع به ساخت آنها در مقیاس کلان نمایند.

شرکت “ولسپان” به‌عنوان بزرگ‌ترین سازنده لوله‌های حمل انرژی در هند و تاتا استیل به‌عنوان عرضه‌کننده اصلی فولاد تخت برای تمامی تولیدکنندگان لوله‌های نفت و گاز تصمیم گرفته‌اند به‌طور مشترک بر روی توسعه چارچوب خود برای تولید لوله‌های سبز جهت حمل‌ونقل هیدروژن کار کنند.