در موج بحران انرژی، اروپا به دنبال قطع وابستگی خود به گاز روسیه است.

ماهنامه پردازش – در سال ۲۰۲۱، روسیه ۴۵ درصد واردات گاز اتحادیه اروپا را تشکیل می‌داد. تا ماه اوت ۲۰۲۲، این رقم حدود ۱۷درصد بود.

البته، کاهش وابستگی به گاز روسیه سال‌ها پس از اتفاق افتادن این وابستگی، اروپا را در وضعیتی مخاطره‌آمیز در زمستان جاری قرار داده است. برای کاهش احتمال بحران انرژی در زمستان، اتحادیه اروپا هدف تکمیل ۸۰ درصد ذخیره‌سازی زیرزمینی گاز تا اول نوامبر را اعلام کرده است.

این اینفوگرافی نمایانگر سطوح ذخیره‌سازی فعلی اروپا در مقایسه با مصرف سالانه آن در سال ۲۰۲۱ بر مبنای داده‌های مرکز زیرساختار گاز اروپا در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۲۲ است.

گرما برای زمستان

با فرا رسیدن زمستان، بسیاری از کشورهای اروپایی در سطوح نزدیک به کامل ذخیره‌سازی گاز هستند و مجموع ذخیره‌سازی گاز در اتحادیه اروپا هم‌اکنون ۹۴ درصد است. اما مقایسه ذخیره‌سازی با مصرف سالانه تصویر متفاوتی را ترسیم می‌کند.

اوکراین بزرگ‌ترین ظرفیت ذخیره‌سازی را دارد و درحالی‌که تنها ۳۰ درصد سطح ذخیره‌سازی آن کامل است، اما همین رقم نمایانگر تقریبا ۴۰ درصد مصرف سالانه گاز این کشور است. البته، حملات مستمر روسیه به زیرساختارهای انرژی اوکراین ممکن است با کاهش دما با تحلیل رفتن ذخایر این کشور شوند.

کشورهای در معرض کاهش ذخیره گاز

آلمان به‌عنوان بزرگ‌ترین اقصاد اروپا و بزرگ‌ترین واردکننده گاز روسیه، تقریبا ذخیره‌سازی گاز خود را تکمیل کرده است. علیرغم این موضوع، این میزان ذخایر تنها نمایانگر ۲۷ درصد مصرف سالانه گاز این کشور است. باتوجه به اینکه نیمی از خانوارهای آلمانی از گاز طبیعی برای گرمایش استفاده می‌کنند، این ذخایر اهمیت ویژه‌ای در اوج سرمای زمستان پیدا می‌کنند.

درحالی‌که مراکز ذخیره‌سازی در کشورهایی هم‌چون لهستان، اسپانیا و بلژیک تا ۹۰ درصد پٌر هستند اما این ارقام نشانگر تنها بخشی از مصرف سالانه گاز آنها هستند یعنی به ترتیب ۱۵، ۱۰ و ۵ درصد. در عین حال، کشورهایی مانند اتریش و لتونی بیش از آنچه که در کل سال مصرف می‌کنند، گاز ذخیره کرده‌اند.

میزان ذخیره‌سازی گاز انگلستان کامل است اما این رقم تنها یک درصد کل مصرف سالانه آن را تشکیل می‌دهد. اکثر خانه‌های انگلیسی متکی به گاز برای گرمایش هستند و گاز ۳۰ درصد تولید برق این کشور را نیز تشکیل می‌دهد. کمبود گاز می‌تواند قیمت گاز برای گرمایش و قیمت برق را برای ساکنان انگلستان بالا ببرد.

بحران بعدی گاز اروپا چه خواهد بود؟

امسال دما گرم‌تر از حد نرمال است و تلاش‌ها برای کاهش مصرف گاز، هر دو نقش مهمی در کنترل بحران انرژی اروپا در فصل زمستان ایفا می‌کنند.

البته، وابستگی این منطقه گاز اروپا طی چند دهه شکل گرفته و جایگزینی آن کار آسانی نیست. احتمالا ذخیره گاز کشورهای اروپایی تا بهار ۲۰۲۳ به پایان خواهد رسید. بدون خط لوله گاز روسیه، اروپا ظرفیت واردات محدودی خواهد داشت و پٌر کردن ذخایر گاز برای زمستان آینده می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

اروپا درحال اجرای تدابیر مختلفی برای مقابله با این بحران است. کشورهای این منطقه (از جمله انگلستان) متعهد شده‌اند بالغ بر ۷۰۰ میلیارد دلار به کاهش هزینه‌های انرژی خانوارها و رفع نیازهای نقدینگی شرکت‌های تولید برق اختصاص دهند. این همراه با تقاضا برای مصرف کمتر به دلیل قیمت بالای گاز، به کاهش اثرات این بحران در کوتاه‌مدت کمک خواهد کرد.

البته با نگاهی به سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، اگر قیمت گاز هم‌چنان بالا باقی بماند، احتمالا تولید صنعتی کاهش خواهد یافت زیرا تولیدکنندگان مجبور به کاهش هزینه‌های خود هستند. در کنار عدم‌اطمینان به کاهش مصرف و هم‌چنین نرخ بالای تورم، کاهش تولید صنعتی احتمالا یک رکود بالقوه را تشدید خواهد کرد.