برای اولین بار در صنعت نفت و گاز کشور با تلاش و همت شرکت دانش بنیان هتکو میسر گردید؛

”طراحی، ساخت و پشت سر گذاردن مراحل تست و تحویل دهی ۱۳ دستگاه کمپرسور اسکرو اویل فری بر طبق آخرین استانداردهای روز دنیا“

یکی از کاربردهای مهم این تجهیزات در پروژه اخیر جمع آوری گازهای مشعل می باشد که در راستای یکی از اهداف مهم توسعه ایی وزارت نفت در جلوگیری از اتلاف منابع و حفظ محیط زیست قرار دارد.

شرکت هوا ابزار تهران که با برند تجاری هتکو شناخته می‌شود از سال ۱۳۷۶ با مجوز بهره‌برداری از وزارت صمت فعالیت‌های تولیدی خود را مبتنی بر طراحی و ساخت تجهیزات هوای و گازهای فشرده آغاز نمود. پایه‌گذاری این شرکت توسط مدیران با تجربه صنعت و با هدف توسعه صنعت طراحی و ساخت تجهیزات و سیستم‌های هوای فشرده و گازهای صنعتی در کشور برای ایجاد فضای رقابت با شرکت‌های مطرح خارجی صورت گرفت.

براین اساس، انتقال و بومی‌سازی دانش و تکنولوژی‌های مورد نیاز و به‌روزرسانی و بهبود مستمر آن‌ها با بهره گیری از متخصصین داخلی به عنوان یک اصل مورد توجه قرار داشته است. طراحی، تأمین، ساخت، نصب و راه‌اندازی پلنت های تولید گازهای صنعتی، تولید گاز هیدروژن، فشرده‌سازی گازهای فرآیندی و تولید هوای ابزار دقیق مبتنی بر سرویس کامل خدمات مهندسی و پروژه، و ارائه خدمات پس از فروش و برگزاری دوره‌های آموزشی مرتبط از جمله فعالیت‌های این شرکت به شمار می رود. بخش طراحی و مهندسی هتکو مسئولیت دارد تا بهترین راهکارها و فناوری‌های روز دنیا را به ویژه در پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی به مشتریان عرضه نماید. همچنین با اجرای پروژه‌های مشترک با شرکت‌های مطرح و پیشرو خارجی از یکسو و پروژه‌های دانش‌بنیان و همکاری‌های راهبردی با دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور فرصت‌ها و دستاوردهای چشمگیری را برای صنعت کشور به ارمغان آورده است. هتکو در سال ۲۰۲۳  با دستیابی به سهم بالایی از بازار موفق شده برای بیش از ۵۰۰ نفر به صورت مستقیم و بیش از ۳۰۰۰ نفر به طور غیر مستقیم ایجاد شغل نماید. و در این راه دارائی اصلی خود را سرمایه های انسانی ارزشمند می داند که با ایفای نقش بارز خود در میلیون ها دلار درآمدزایی باعث سرمایه گذاری در تکنولوژی های جدید نيز شده اند.

دکتر صدری، مدیرعامل هتکو در گفت و گو با خبرنگار ما و این سوال که ”فلسفه ساخت داخل چیست؟“ پاسخ داد؛ جواب این سوال قدری پیچیده است و می توان دلایل بسیاری را عنوان نمود؛ مانند ایجاد اشتغال و رفع بیکاری، رونق صنایع داخلی و استمرار و افزایش تولیدات فعلی، جلوگیری از خروج ارز، صادرات کالا و ارزآوری، افزایش ثروت ملی، ارتقای دانش و تولید علم (دانش‌محوری)، تاثیرگذاری در سایر کشورها و در مناسبات منطقه‌‍ای و بین‌المللی از طریق ایجاد بازارهای مصرف و …

اگرچه تمامی مصادیق فوق از دلایل تاثیرگذار و ضروری در ساخت داخل تلقی می‌شوند، اما علت اصلی ضرورت ساخت داخل در ایران را باید در ضرورت «اثبات موجودیت» و خودکفایی صنعتی که به استقلال سیاسی خواهد انجامید، دانست. موضوعی که ضرورت آن با توجه به تحریم‌های متمادی ایران در سال‌های اخیر غیرقابل انکار است.

از سویی اگر هدفی جز استقلال صنعتی مدنظر باشد، برنامه‌ریزی‌های بلندمدت برای توسعه فنی همواره در معرض عدم اجرا و فراموشی قرار خواهند داشت. برای مثال، آیا دلیل ساخت داخل و خرید از سازندگان داخلی عدم واردات کالاهای خارجی است؟ آیا در صورت رفع تحریم‌ها و امکان واردات هرگونه اقلام و تجهیزات و محصولات خارجی، می‌توان سازندگان داخلی و محصولات تولید داخل و هزاران فرصت شغلی و میلیارد‌‌‌ها سرمایه ملی را کنار گذاشت؟! آیا پس از رفع تحریم‌ها، قوانین حمایت از ساخت داخل و خرید کالای ایرانی منسوخ خواهند شد؟ مسلماً پاسخ منفی است.

لذا تنها در صورت رسیدن به این دیدگاه است که ساخت داخل و استفاده از کالای تولید داخل رونق یافته و فرصتی قابل رقابت با نمونه‌های مشابه خارجی پیدا خواهد کرد.

وی در خصوص سیاست گذاری های توسعه ساخت داخل و حمایت از تولیدکنندگان گفت: در طی دستکم یک دهه اخیر علی رغم فشارهای ناشی از تحریم، ریسک پذیرش کالای ایرانی در بخش های مختلف صنایع راهبردی نظیر نفت، گاز و پتروشیمی، صنایع فلزی و صنایع دارویی و….. شاهد جهش خوبی بوده ایم، اما نباید مفهوم ”جهش“  را جایگزین رشد ” قابل قبول“ کنیم، و این همان نقطه اختلاف نظر اصلی صنعتگران حوزه اقتصاد مقاومتی با دستگاه های خبرساز در بنگاه های دولتی است. این روزها ملاحظه می گردد بازار مباحث ساخت داخل یا بومی سازی تجهیزات و قطعات مورد نیاز در صنایع مختلف کشور داغ است و هر هفته شاهد برگزاری جلسه، نمایشگاه، همایش، کنفرانس و سخنرانی در وصف فواید داخلی سازی صنعت هستیم.

جالب اینکه در همه این نشست‌ها هیچکس منکر اهمیت و فواید بومی سازی نیست و همه سخنرانان در رسای آن می‌گویند؛ اما نکته مهمی که اکثر حاضرین پشت این تریبون ها از آن غافل هستند، پرداختن جدی به مفهوم فرهنگ داخلی سازی است. متاسفانه به دلیل عدم آمادگی زیر ساخت‌های کشور در طول چند دهه اخیر تامین نیازهای صنعتی کشور مبتنی بر واردات بوده و به همین دلیل از باور فکری تا فرهنگ عمومی و در نتیجه ساختار اجرایی کشور مبتنی بر اصل واردات بنا شده است؛ لذا وقتی تصمیمی گرفته می‌شود که فلان کالا یا تجهیز صنعتی از خارج وارد شود بلافاصله همه از فرآیند تصمیم گیری تا واردات ورود کرده و کار‌ها به‌سرعت  انجام می‌شود اما وقتی صحبت از تولید و ساخت داخل است تقریبا همه چیز برای تولید نشدن فراهم است و تولید کننده ای که قصد ساخت داخل یک تجهیز مورد نیاز صنعت را دارد باید ماه‌ها و شاید سال‌ها در سیستم اداری کشور طی طریق کند تا بتواند مجوزهای لازم برای تولید را به دست آورد.

سال‌های متمادی است که از صدر تا ذیل کشور همه اذعان دارند تنها راه نجات اقتصاد کشور نگاه به داخل و به عبارتی رویکرد به داخلی سازی است. همه می‏دانیم تحکیم اقتدار کشور در گرو عبور از تحریم‌ها و پیروزی در جنگ اقتصادی کنونی است و این مهم نیز درگرو استقلال کشور و تامین نیاز‌های ضروری در داخل و کاهش وابستگی به خارج است. اما در صحنه عمل، کمتر دستگاه دولتی به این مهم توجه دارد و باز هر زمان صحبت از نیاز است بلافاصله به‌دنبال کشوری می‌گردیم که بتواند کالا یا تجهیزات هدف را برای ما تامین کند.

متاسفانه ساختار نهاد‌های دولتی به گونه‏ای است که خرید خارج در آنها به مراتب ساده تر از حمایت از ساخت و تولید داخل است. گواه این موضوع هم برگه‌های مناقصه ه‏ایی است که علی رغم دستوراالعمل ها و آئین نامه های دولتی از بخش‌های مختلف وزارتخانه‌های مهمی چون نفت و نیرو به شرکت‌های مختلف برای خرید خارج واصل می‌شود و نکته مهم اینکه وقتی به وزارتخانه‌های داخلی پیغام داده می‌شود امکان ساخت این دستگاه در داخل وجود دارد و نمونه آن ساخته شده، چرا شما فرم مناقصه برای خرید خارجی می‌دهید؟ به اصرار تاکید دارند که ما مسئول خرید هستیم نه ساخت داخل! روند ساخت داخل نشان می‌دهد تا باور مدیران ارشد دولت خصوصا در دستگاه‌های متقاضی تجهیزات و قطعه تغییر نکند اتفاق خاصی در تولید نخواهد افتاد.

این در حالیست که شرایط غعلی در برخی صنایع دیگر مثل خودرو سازی از این هم حادتر بوده و مشکلات قطعه سازان پرشمارتر از مشکلات صنعتگرانی ست که در حوزه صنایع نفت و نیرو فعال هستند.

تحقق رونق ساخت داخل نیازمند قوانین سختگیرانه برای واردات است. کافی است وزارت صمت به‌عنوان مسئول ساخت سازوکار مدیریت کنترل واردات را توسعه داده و به تبع آن اجازه واردات به اقلامی که در داخل امکان ساخت آن وجود دارد را ندهد. قطعا اگر چنین اراده‏ای محقق شود، بومی سازی و ساخت داخل معنا پیدا خواهد کرد و رونق خواهد گرفت. لذا اولویت در ساخت داخل تغییر باور وزیران و مدیران ارشد دستگاه‌های متقاضی است. وی با بیان اینکه کار می بایست «فرآیندی» باشد، و با میزان اثربخشی بالایی صورت گیرد، اظهار امیدواری کرد تا با خلق ارزش در تصمیم گیری ها نتیجه گیری و خروجی مطلوبی در این حوزه ایجاد شود.

جالب است بدانیم سیاست حمایت از تولید داخل منحصر به ایران نیست بلکه حتی کشوری مانند آمریکا نیز بر آن تاکید دارد اما همانطور که اشاره شد این سیاست قطعات دیگری دارد که یکی از مهمترین آنها ارزیابی عمق ساخت داخل است.

عمق ساخت داخل محصولات تولیدی کشور مسئله ایست که مورد توجه بسیاری از کشورهای پیشرو و حتی کشورهای منطقه قرار گرفته است. این طرح و با توجه به شرایط ویژه ایران، از جایگاه بسیار مهمی در پازل صنعت و اقتصاد برخوردارست چراکه در بهینه سازی و تنظیم گری تولید ملی که از کلیدواژه های مهم اقتصاد و صنعت ایران است نقش بسزایی ایفا می کند. پشتیبانی و مانع زدایی موثر، هدفمند و بهینه داخلی از جانب مردم و حاکمیت و همچنین تصویرسازی منطبق بر واقع در خارج از کشور که منجر به ارتقاء برند ملی و افزایش صادرات و در نهایت منجر به رونق تولید خواهد شد از نتایج مستقیم تنظیم و اجرای طرح «ارزیابی عمق ساخت داخل» است.

وی در ادامه با اشاره به نشانگرهای اصلی وضعیت مطلوب ساخت شامل افزایش رقابت‌پذیری کالاهای داخلی و سهولت کسب ‌وکار‌، افزایش اشتغال شایسته و بهره‌ور، افزایش تراز تجاری، افزایش عمق ساخت داخل، افزایش سهم فناوری در اقتصاد و درآمد ملی، ازدیاد توان ملی و ارتقای کارآمدی و ارتقای سطح فناوری در شرکت‌های ایرانی و محصولات ساخت داخل افزود نمی توان به شعار ”رشد تولید“ متعهد باشیم و بایستی در هر دو عرصه ”کمی و کیفی“ برنامه داشته باشیم و از انفعال ساختاری پرهیز کنیم.

در همین راستا هتکو مبتنی بر جایگاه و مسئولیت های خود به عنوان شرکت دانش بنیان و پیشرو در صنعت هوای فشرده و تولید گازهای صنعتی در داخل کشور برای نقش آفرینی در ایجاد و تقویت زنجیره ارزش و نیز کاهش فشارهای ناشی از تحریم ها تمامی مساعی خویش را درجهت تکوین دانش طراحی و ساخت محصولات راهبردی به کار بسته است. آخرین و جدیدترین دستاورد این تلاش جمعی مربوط به طراحیُ ساخت و راه اندازی ۱۳ دستگاه کمپرسور اسکرو گازهای فرایندی جدید برای جایگزین کردن با کمپرسورهای قدیمی اینگرسولرند اروپایی در ایستگاه های تقویت فشار و انتقال گاز ترش پروژه مارون کاران در استان خوزستان می باشد.  در حال حاضر پس از طی مراحل موفقیت آمیز تست های عملکردی (FAT) در کارخانه هتکو، آماده بارگیری و حمل به سایت های مورد نظر می باشند.

در پایان وی افزود عمق داخلی سازی این تجهیزات که برای اولین بار در ایران طراحی و ساخته شده اند بیش از ۵۰% بوده و امید آن می رود با تداوم روند واگذاری پروژه های مشابه از سوی دستگاه های کارفرمایی سهم بیشتری از بازار و در نتیجه توان سرمایه گذاری بیشتری در جهت بومی سازی تجهیزات مشابه و سایر تجهیزات در دست ساخت حاصل گردد.