صنعت جهانی آهن‌وفولاد

فولاد یک کالای (کامودیتی) تجارت جهانی است ودر سراسر جهان تولید می‌شود. شکل (۱) نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۹، تولید جهانی فولاد ۱/۹ میلیارد تن بوده است و از سال ۲۰۰۹ روند افزایشی را عمدتاً به دلیل افزایش تولید (و مصرف چین) دنبال کرده است. با وجود این روند جهانی، تولید EU هنوز کمتر از سطح قبل از بحران مالی سال ۲۰۰۸ است.

تولید جهانی فولاد در سال ۲۰۱۹ (شکل ۲) تحت سلطه چین بود که بیش از نیمی از فولاد جهان (۹۹۶ میلیون تن یا ۵۳ درصد) را تولید کرد وتقریباً سه چهارم فولاد جهان در کشورهای آسیایی تولید شد.با۸/۵درصد (۱۵۹ میلیون تن) از تولید جهانی فولاد،EU28 (از آنجاکه در سال ۲۰۱۹ اتحادیه اروپا دارای ۲۸ کشور بود، داده‌های تاریخی مشاهده‌شده در بخش ۲ به EU28 مربوط است. هنگام تحلیل هزینه‌ها در بخش ۳، انگلستان به‌عنوان یکی از رقبای EU28 درنظر گرفته می‌شود.) دومین تولیدکننده بزرگ فولاد در جهان بود و پس از آن کشورهای هند، ژاپن، آمریکا، روسیه و کره‌جنوبی قرار گرفتند.

این مطالعه شامل کشورهای مشابه یک مطالعه قبلی JRC در مورد هزینه‌های تولید صنعت (Moya and Boulamanti, 2016) یعنی کشورهای چین، هند، ژاپن، روسیه، کره‌جنوبی، ترکیه، اوکراین، آمریکا و هم‌چنین EU است. بریتانیا نیز به‌عنوان شریک تجاری مهم آینده با EU پس از برگزیت (به معنی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا طی یک همه پرسی در سال ۲۰۱۶) در این مطالعه گنجانده خواهد شد.

شکل (۳) تجارت جهانی فولاددر سال ۲۰۱۹ را نشان می‌دهد.شایان ذکر است، ۸۸ درصد فولادتولیدشده در EU در سال ۲۰۱۹(۱۳۹ میلیون تن) خارج از کشور مبدا مبادله شده استکه از این میزان ۱۱۱ میلیون تن(۷۰ درصد تولید)در بازار داخلی EU معامله شده است،در حالی که ۲۸ میلیون تن فولاد (۱۸ درصد از تولید)به خارج از EU عمدتا به سایر کشورهای اروپایی (۹ میلیون تن) و آمریکای شمالی (۶ میلیون تن) صادر شده است. گرچهچین نیمی از کل فولاد جهان (۹۹۶میلیون تن) را تولید کرد، اما تنها ۶ درصد از تولید خود (۶۴ میلیون تن) را عمدتاً به سایر کشورهای آسیایی صادر نمود.

مناطق در شکل (۳) که مطابق با انجمن جهانی فولاد تعریف شده است، دارای تولیدکنندگان عمده فولاد در سال ۲۰۱۸ به شرح زیر بود:

• کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) – 71 درصد از تولید در روسیه و ۲۱ درصد در اوکراین؛

• سایر کشورهای اروپایی (کشورهای اروپایی غیر اتحادیه اروپا و کشورهای CIS) – 88 درصد تولید در ترکیه؛

• نفتا (توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی) – ۷۲ درصد تولید در آمریکا، ۱۷ درصد در مکزیک و ۱۱ درصد در کانادا در سال ۲۰۱۸؛

• سایر کشورهای قاره آمریکا (کشورهای آمریکایی غیر نفتا) – ۷۹ درصد تولید در برزیل و ۱۱ درصد در آرژانتین

• سایر کشورهای آسیا (کشورهای آسیایی به‌جز چین، ژاپن، کشورهای CIS و خاورمیانه) – ۴۵ درصد تولید در هند، ۳۰ درصد در کره‌جنوبی و ۹ درصد در تایوان.

EU در سال ۲۰۱۹ عمدتاً ازکشورهای CIS (15 میلیون تن)، سایر کشورهای اروپایی (۱۰ میلیون تن) و سایر کشورهای آسیایی (۹ میلیون تن) فولاد وارد کرد.

گرچه دفتر مرکزی شرکت “آرسلورمیتال”، بزرگترین تولیدکننده فولاد جهانی در سال ۲۰۱۹ (با ۹۷ میلیون تن) در EU واقع است، تنها چهار شرکت که دفتر مرکزی آنها در EU می‌باشد در بین ۵۰ شرکت برتر جهان (تولید فولاد) قرار دارند که در مجموع ۱۳۱ میلیون تن فولاد تولید می‌کنند.در مقایسه، ۲۸ شرکت از ۵۰ شرکت برترچینی بامجموع تولید ۵۷۵ میلیون تن فولاد وجود دارند. پس از خرید شرکت Maanshan Steel، بزرگترین تولیدکننده فولاد چین، شرکت China Baowu Group، اکنون با ۹۵ میلیون تن فولاد تولیدی، به اندازه آرسلورمیتال رسیده است. هند، آمریکا و روسیه هر کدام سه تولیدکننده در بین ۵۰ تولیدکننده برتر داشتند که در مجموع به ترتیب ۶۳، ۴۶ و ۴۰ میلیون تن فولاد تولید داشتند (شکل۴).

تحلیل هزینه‌ها

مطابق با تحلیل قبلی JRC، کشورهای مورد بررسی این تحلیل عبارتند از: EU27، روسیه، ترکیه، آمریکا، بریتانیا، اوکراین، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و برزیل. کشور بریتانیا نیز اضافه شد زیرا شریک تجاری مهم EU پس از برگزیت خواهد بود. این کشورها ۹۰ درصد از تولید فولاد در سراسر جهان در سال ۲۰۱۹ را پوشش دادند.

ضمیمه شرحی از فرآیندهای اصلی تولید آهن‌وفولاد را ارائه می‌دهد. این تحلیل شامل مسیر یکپارچه (کوره بلند و کوره بازی اکسیژنی: BF-BOF) و مسیر بازیافت (کوره قوس‌الکتریکی: EAF) است. کلاف نورد گرم (HRC) و سیم‌مفتول (WR) به ترتیب به‌عنوان محصولات نماینده برای محصولات تخت و طویل درنظر گرفته می‌شوند.

داده‌های مفصل هزینه‌های تولیدمورد استفاده در این تحلیلاز نمونه کارخانه‌های فولادارائه‌شده توسط CRU می‌آید.هزینه‌ها مطابق با مدل هزینه فولاد از اکتبر ۲۰۱۹ است (CRU, 2020). این آخرین اطلاعات به روز شده برای سال ۲۰۱۹بدون تاثیر همه‌گیری ویروس کووید ۱۹ است که اولین بار در دسامبر ۲۰۱۹ در ووهان چین گزارش شد (WHO, 2020). جدول (۱) تعداد کارخانه‌های موجود در مدل CRU را در کشورهای منتخب فوق، در هر مسیر تولید و محصول نهایی نشان می‌دهد.در مجموع، ۱۵۳ کارخانه از ۳۱۸ کارخانه CRU در کشورهای منتخب قرار دارند و دارای تولید کلاف نورد گرم یا سیم‌مفتول در مسیرهای تولید BF-BOF یا EAF هستند.

برخی کارخانه‌های جدول (۱)دارای هر دو مسیر یکپارچه و بازیافت هستند.برای این کارخانه‌ها، مدل CRU اطلاعاتی در مورد اینکه کدام محصول از کدام مسیر تولید می‌شود، ارائه نمی‌دهد. در این موارد خاص، این تحلیل فرض می‌کند که کلاف نورد گرم از طریق مسیر یکپارچه و سیم‌مفتول از طریق مسیر بازیافت تولید می‌شود.

به‌منظور ارزیابی میزان نماینده بودن پایگاه داده‌های CRU، شکل (۵) تولید فولاد کارخانه‌ها را از مدل CRU،براساس کشور و مسیر تولید، با کل ظرفیت تولید فولاد نصب شده، بدست آمده از پایگاه داده                                  

 (WSD Plantfacts, 2019) Plantfacts مقایسه می‌کند. در سال ۲۰۱۸، کارخانه‌های BF-BOF در پایگاه داده CRU به‌طور متوسط ۸۲ درصد از کل ظرفیت فولاد نصب‌شدهدر این کشورها را تولید کردند،چنانکه توسط Plantfacts گزارش شده است،درحالی‌که کارخانه‌های دارای امکانات EAF به‌طور متوسط ۲۷ درصد از کل ظرفیت فولاد نصب‌شده را تولید کردند.