تکامل تدریجی تولید آهناسفنجی و نهایتا تولید فولاد از آن بدون استفاده از انرژیهای فسیلی
دکتر مهندس سید تقی نعیمی- کارشناس رسمی دادگستری – عضو بازنشسته هیئت علمی دانشگاه امیرکبیر
هواپیمای برقی سرنشین دار برای اولین بار در جهان با سوخت هیدروژن مایع در شهریور ۱۴۰۲ پرواز کرد.
ماهنامه پردازش – مصرف گاز هیدروژن صنایع فولاد دنیا در سالهای آینده بهشدت افزایش خواهد یافت که توسط نگرانده این مقاله منتشر شده است.
چگالی هیدروژن ۰/۰۰۰۸۸۹ گرم بر سانتیمتر مکعب است بهعلت کمی چگالی و سبکی وزن چنانچه شرایط فنی ایمنی کاملا رعایت گردد هیدروژن بهترین سوخت برای پرواز هواپیماها در سالهای آینده خواهد بود.
بر حسب اخبار منتشره در شهریور ماه ۱۴۰۲ اولین پرواز سرنشین دار دنیا با یک هواپیمای برقی که برق آن با استفاده از سوخت هیدروژن مایع تامین گردید پرواز کرد؛ این فناوری میتواند برد ( RAMYE) پرواز هوایی برقی را دو برابر کرده و به ۱۵۰۰ کیلومتر برساند. عکس شماره (۱)
شرکت آلمانی در سال ۲۰۲۱ چهار پرواز آزمایشی با استفاده از سوخت هیدروژن انجام داده بود که یکی از آنها بیش از ۳ ساعت طول کشید. این دستاورد نوید بخش آیندهای است که مسافرت هوایی از چند سال آینده سبب تولید گاز CO2 و آلودگی کره زمین نخواهد شد.(۱)
در این ضمن ارائه آمار جهانی تولید آهناسفنجی دنیا و نقش ایران در توسعه تکنولوژی آن به اختصار بیان خواهد شد.
تولید آهناسفنجی مناطق مختلف دنیا در سال ۲۰۲۲ بر حسب میلیون تن در جدول و نمودار شماره (۱) آورده شده است.
نمودار و جدول شماره (۱) روند تولید آهناسفنجی مناطق مختلف دنیا در سال های ۲۰۲۰، ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ آورده شده است.
همانطوریکه دیده میشود بیشترین درصد آهناسفنجی دنیا در سال ۲۰۲۲ در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا تولید شده است.کشور ایران به تنهایی حدود ۳۲ میلیون تن از حدود ۵۸ میلیون تن آهناسفنجی خاورمیانه و شمال آفریقا را تولید کرده است. کل تولید آهناسفنجی دنیا در سال ۲۰۲۲ حدود 127 میلیون تن بوده است.
با استفاده از زغالسنگ و در کورههای دوار تولید آهناسفنجی دنیا در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۵ میلیون تن بوده است. آهناسفنجی با استفاده از زغالسنگ عمدتا فقط در هندوستان تولید میشود. در سال ۲۰۲۲ کل تولید آهناسفنجی دنیا به روشهای مختلف حدود ۱۲۷ میلیون تن بوده است.
جدول (۱) روند تولید میدرکس و سایر روش های تولید آهناسفنجی دنیا از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۲ را نشان میدهد.
در جدول و شکل (۲) تولید آهناسفنجی دنیا در سال ۲۰۲۲ طبق فرآیند روشهای استفاده از گاز طبیعی و زغالسنگ بر حسب درصد آورده شده است.
از کل آهناسفنجی دنیا در سال ۲۰۲۲ حدود ۹۶ میلیون تن با استفاده از انرژی گاز در کورههای عمودی عمدتا به روش میدرکس تولید شدند. به عبارت دیگر ایران در همین سال با حدود ۳۳ میلیون تن حدود ۳۴ درصد از کل آهناسفنجی تولیدی دنیا با استفاده از انرژی گاز را به خود اختصاص داده است. دومین تولید کننده عمده آهناسفنجی با استفاده از گاز روسیه با تولید ۷/۶۶ میلیون تن و سومین کشور عربستان بر طبق جدول زیر در سال ۲۰۲۲ بود.
جدول (۳) ده کشوری که بیشترین آهناسفنجی دنیا را در سال ۲۰۲۲ بر حسب میلیون تن تولید کردند.