آیا پکن مقصد تازه فولادسازان و معدنکاران ایرانی است؟
مهر ۳۰, ۱۴۰۴
از مبانی مفهومی تا کاربردهای اجرایی بررسی شد
آبان ۱, ۱۴۰۴واحد تحقیقات گروه رسانهای پردازش به مناسبت روز ملی صادرات بررسی کرد: توسعه صادرات، رمز ماندگاری فولادسازان
گروه رسانهای پردازش – روز ملی صادرات را در حالی گرامی میداریم که صنعت فولاد ایران با عبور از تحریمها و فشارهای ژئوپلتیکی، توانسته جایگاه خود را در بازارهای صادراتی تثبیت کند؛ از این روی، واحد تحقیقات گروهرسانهایپردازش گزارشی را تهیه کرده است که نظر به اهمیت موضوع، آن را با هم میخوانیم:
طبق آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ حجم صادرات آهن و فولاد کشور ۳۴ درصد و مجموع صادرات کل زنجیره فولاد ۴۵ درصد افزایش یافته و ارزش صادرات محصولات زنجیرهای با ۲۶ درصد رشد به حدود چهار میلیارد دلار رسیده است. با این حال، افزایش صادرات موادمعدنی و دامپینگ همچنان چالش اصلی صنعت است و ضرورت تمرکز بر محصولات نهایی با ارزشافزوده بالاتر را برجسته میکند.
آمار تفکیکی:
- صادرات کل زنجیره فولاد: افزایش ۴۵ درصدی تناژ و رشد ۲۶ درصدی ارزش نسبت به نیمه اول سال گذشته
- مواداولیه (کنسانتره سنگآهن): طی افزایش دو بابری نسبت به سال گذشته به لحاظ تناژ از ۳۲۶۴ به ۶۴۵۸ هزار تن و به لحاظ ارزش از ۲۴۱ میلیون دلار به ۴۹۶ میلیون دلار رسیده است
- حجم صادرات آهن و فولاد: افزایش ۳۴ درصدی
- مقاطع طویل فولادی (میلگرد، تیرآهن): کاهش ۲۲ درصدی
- ورقهای فولادی: ارزش صادرات تقریبا سه برابر شده و به بیش از ۳۲۰ میلیون دلار رسیده است
روند کلی نشان میدهد که صادرات محصولات بالادست (موادمعدنی بهویژه سنگآهن) و میانی رشد بالایی داشته، درحالیکه صادرات محصولات نهایی و مقاطع طویل نزولی بوده است. این ترکیب، هم مزیت و هم محدودیت صنعت را در شرایط تحریم نشان میدهد.
از طرفی، انجمن نوردکاران فولادی ایران (انفا)، بارها تاکید کرده است که تعرفههای وارداتی عراق برای مقاطع طویل فولادی باعث کاهش صادرات و فشار روی تولیدکنندگان داخلی شده است. این تعرفهها نمونهای از اثرگذاری محدودیتهای منطقهای بر بازار صادرات است و نشان میدهد، ایران که برای حفظ سهم خود از بازارهای خارجی، مجبور به دامپینگ قیمتی و فروش زیر نرخ جهانی شده است، ارزش کالای خود را نزد بازارهای منطقه از دست داده و زحمت کارگر ایرانی که با تلاش زیاد، محصولی با ارزشافزوده بالا تولید میکند، ضایع شده است.
در سطح بینالمللی نیز، هند مدعی است که ایران گندلههای سنگآهن را از طریق عمان به این کشور صادر میکند. طبق گزارش رویترز و دادههای گروه CRU، هند در سالجاری حدود ۸۰۰ هزار تن گندله با منشا ایرانی وارد کرده است، درحالیکه این محصول در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به هند صادر نمیشده است. این واردات ارزانقیمت فشار قابلتوجهی بر تولیدکنندگان داخلی هند وارد کرده و نشاندهنده مزیت قیمتی ایران در محصولات بالادست است، اما همزمان برندسازی و ارزشافزوده محصولات نهایی را تحتتاثیر قرار میدهد.
افزایش حجم صادرات کنسانتره و شمش در حالی است که بخش عمده ارزشافزوده در محصولات پاییندست مانند ورق و مقاطع نوردی، هنوز محدود است.
آمارها نشان میدهد که اگر ایران به جای صادرات عمده محصولات بالادست، همان حجم تولید را به صورت محصولات نهایی و نوردی با ارزشافزوده بالا صادر میکرد، میتوانست درآمد ارزی چند ده برابری کسب کند و تراز تجاری صنعت فولاد را ارتقا دهد.
گفتنی است، تمرکز بر تولید ورقهای صادراتی و مقاطع نوردی با کیفیت بالا میتواند هم از فشار تعرفهای و اتهامات بینالمللی بکاهد، هم جایگاه ایران در بازارهای منطقهای و جهانی را مستحکم کند و هم برای هممیهنان اشتغال بیافریند.
تجربه اخیر نیز نشان میدهد که کشورهای هدف مانند عراق و هند بیشتر به محصولات ارزان و خام واکنش نشان میدهند و فشار تعرفهای یا اتهامات بینالمللی، ناشی از همین استراتژی خامفروشی و دامپینگ قیمت است.
در پایان باید گفت که با وجود همه این چالشها، کارشناسان بر این باورند که ایران میتواند با بهرهگیری از دیپلماسی تجاری فعال، کاهش خامفروشی و اصلاح سیاستهای تعرفهای، صادرات فولاد خود را به مرحلهای بالاتر برساند.
طبق گزارش انجمن جهانی فولاد (World Steel Association)، ایران درحالحاضر در جمع ۱۰ صادرکننده برتر فولاد جهان قرار دارد و در صورت استمرار حمایتهای نهادی و رفع موانع انرژی، میتواند در آیندهای نزدیک به جمع پنج صادرکننده بزرگ آسیا بپیوندد.
