



گروه رسانهای پردازش- افزایش قیمتها برخی شرکتهای معدنی را دوباره به میدان استخراج بازگردانده است. قلع، با وجود آنکه فلزی نسبتا عادی و روزمره به نظر میرسد، در طول تاریخ نقشی بسیار فراتر از انتظار ایفا کرده است؛ از ساخت ابزار در عصر برنز گرفته تا تولید قوطیهای کنسرو که به تامین آذوقه ارتش ناپلئون کمک کرد، و اکنون نیز به عنوان «فلز محاسبات» (Compute Metal) به یکی از اجزای حیاتی سرورهای هوش مصنوعی تبدیل شده است.
همین کاربرد جدید باعث شده است که میانگین قیمت قلع از سال ۲۰۰۳ تاکنون تقریبا دو برابر شود و به حدود ۴۹ هزار دلار به ازای هر تن برسد. قلع کممعاملهترین فلز پایه در بورس فلزات لندن است و حجم معاملات روزانه آن تنها چند درصد حجم معاملات مس را تشکیل میدهد. با این حال، از اواخر سال گذشته سفتهبازان نیز وارد این بازار شدند؛ بهگونهای که در شانگهای، انجمن ملی صنعت قلع ناچار شد نسبت به فعالیتهای سفتهبازانه هشدار دهد.
هوش مصنوعی بهخوبی به مصرف بالای توان پردازشی و انرژی شناخته میشود، اما وابستگی آن تنها به برق و پردازنده محدود نیست. ساخت و اتصال قطعات الکترونیکی نیز اهمیت حیاتی دارد و اینجاست که قلع وارد میدان میشود. قلع ماده اصلی لحیمکاری است؛ فرایندی که اجزای مختلف تجهیزات الکترونیکی را به یکدیگر متصل میکند. از رکهای سرور گرفته تا ماژولهای تغذیه و سوئیچهای شبکه، همگی برای مونتاژ و اتصال به لحیم قلع نیاز دارند.
در سوی دیگر، زنجیره تامین این فلز از برخی از پرریسکترین مناطق جهان عبور میکند. نزدیک به سهچهارم تولید جهانی قلع تنها در سه کشور متمرکز است و بزرگترین تولیدکننده یعنی چین، خود واردکننده خالص این فلز محسوب میشود. در شمال میانمار، منطقهای نیمهخودمختار که با درگیریهای داخلی دستوپنجه نرم میکند، معادن قلع با مشکلات لجستیکی و امنیتی مواجه هستند و هنوز نتوانستهاند به سطح تولید پیش از اختلالات اخیر بازگردند.
در همین حال، اندونزی روند تمدید مجوزهای صادرات را کند کرده، با واحدهای ذوب غیرقانونی برخورد کرده و در نظر دارد سقف برداشت از ذخایر را تا ۲۰ درصد افزایش دهد. در جمهوری دموکراتیک کنگو نیز که یکی دیگر از منابع مهم تأمین قلع است، درگیریهای داخلی و بیماریها موجب کاهش تولید شدهاند.
شرکت «بیلیتون» که امروزه بخشی از غول معدنی BHP Group است، فعالیت خود را با کشف و استخراج قلع در مستعمرات سابق هند شرقی هلند آغاز کرد. با این حال، شرکتهای بزرگ معدنی طی سالهای گذشته تا حد زیادی علاقه خود را به این فلز از دست دادهاند و به همین دلیل سرمایهگذاری در تولیدکنندگان بزرگ قلع چندان آسان نیست.
البته افزایش قیمتها بار دیگر برخی شرکتهای معدنی را به توسعه پروژههای جدید ترغیب کرده است. شرکت Cornish Metals که در بورس AIM لندن حضور دارد، قصد دارد یک معدن قلع در بریتانیا را تا اواسط سال ۲۰۲۸ بازگشایی کند؛ معدنی که نزدیک به سه دهه غیرفعال بوده است. حتی احتمال میرود دولت آمریکا نیز بخشی از منابع مالی مورد نیاز این پروژه را تامین کند.
دولتها نیز به تدریج به اهمیت راهبردی قلع پی بردهاند؛ هرچند نگرانیها درباره امنیت عرضه معمولاً بیشتر متوجه عناصر نادر خاکی است. با این حال، قلع نیز واقعاً فلزی کمیاب محسوب میشود؛ بهطوری که میزان آن در پوسته زمین حدود ۵۰ برابر کمتر از روی (زینک) است. بریتانیا نیز قلع را در فهرست مواد معدنی حیاتی خود قرار داده است.
افزایش قیمتها باعث شده است پروژههای جدید از توجیه اقتصادی بیشتری برخوردار شوند. برای نمونه، شرکت Cornish Metals برآورد میکند هزینه استخراج آن حدود ۱۴٬۵۰۰ دلار به ازای هر تن خواهد بود؛ یعنی تقریباً یکسوم قیمتهای فعلی بازار. همچنین یک شرکت معدنی آمریکایی که از حمایت مالی وزارت دفاع ایالات متحده برخوردار است، در تلاش است زنجیرهای یکپارچه از استخراج تا فرآوری قلع ایجاد کند.
انتظار میرود سرمایهگذاری در بازیافت قلع نیز افزایش یابد. بر اساس برآوردهای فعلی شرکتهای معدنی، ذخایر شناختهشده قلع تنها برای حدود ۱۴ تا ۱۵ سال آینده کفایت میکند. بیتردید بازار این فلز در سالهای پیش رو با نوساناتی همراه خواهد بود، اما روند کلی قیمتها همچنان صعودی به نظر میرسد.
همانطور که پیشتر در بازار ریزتراشهها مشاهده شد، گسترش هوش مصنوعی برای صنایع مصرفکننده قلع یک شمشیر دولبه خواهد بود؛ از یک سو فرصتهای جدیدی ایجاد میکند و از سوی دیگر با افزایش تقاضا و قیمت، هزینه تولید تجهیزات الکترونیکی متعارف را نیز بالا میبرد.