(نگارنده: دکتر زهرا اسدی؛ دکترای تخصصی شیمی آلی)

گروه رسانه‌ای پردازش- ناترازی انرژی در بخش برق و گاز طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ریسک‌های ساختاری صنعت فولاد تبدیل شده و برآوردها نشان می‌دهد این محدودیت‌ها طی سه سال گذشته بیش از ۱۴ میلیارد دلار از ارزش تولید این صنعت کاسته است. کاهش ضریب بهره‌برداری ظرفیت، افزایش هزینه تولید و اختلال در برنامه‌های صادراتی از مهم‌ترین پیامدهای این وضعیت است. با این حال تجربه برخی شرکت‌های پیشرو نشان می‌دهد که با اتخاذ رویکردهای مدیریتی نوین می‌توان این تهدید را به فرصتی برای ارتقای بهره‌وری و تقویت مزیت رقابتی تبدیل کرد.
مدیریت پایدار در شرایط محدودیت انرژی را می‌توان در قالب «الگوی سه‌ضلعی پایداری رقابتی» تبیین کرد که بر سه محور راهبردی استوار است. نخست، سرمایه‌گذاری پیشگیرانه در زیرساخت‌های انرژی. اتکای کامل به شبکه سراسری برق، بنگاه‌های فولادی را در برابر محدودیت‌های فصلی آسیب‌پذیر کرده است. احداث نیروگاه‌های اختصاصی سیکل ترکیبی با راندمان بالا و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، علاوه بر کاهش وابستگی به شبکه، پایداری تولید و پیش‌بینی‌پذیری هزینه انرژی را افزایش می‌دهد و تاب‌آوری عملیاتی شرکت‌ها را تقویت می‌کند.
دوم، استقرار اقتصاد چرخشی و مدیریت پسماند صنعتی
به عنوان نمونه سرباره فولاد که سالانه میلیون‌ها تن از آن تولید می‌شود، در چارچوب اقتصاد چرخشی می‌تواند از یک پسماند پرهزینه به ماده‌ای با ارزش افزوده تبدیل شود. استفاده از سرباره در آسفالت و زیرسازی راه‌ها علاوه بر کاهش برداشت از منابع طبیعی، موجب کاهش هزینه‌های نگهداری راه و بهبود ایمنی تردد می‌شود. تحقق این ظرفیت مستلزم همکاری پایدار میان صنایع فولادی، شهرداری‌ها و پیمانکاران عمرانی در مقیاس منطقه‌ای است.
سوم، آمادگی برای الزامات جهانی فولاد سبز
با اجرای مکانیسم تنظیم مرز کربن اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۶، شدت انتشار کربن به یک عامل تعیین‌کننده در رقابت صادراتی تبدیل خواهد شد. سهم بالای تولید مبتنی بر احیای مستقیم در ایران، مزیت نسبی انتشار کمتر کربن را فراهم کرده و حرکت به سمت فناوری‌های کم‌کربن و انرژی‌های پاک می‌تواند این مزیت را تقویت کند. در مجموع، خودتأمینی انرژی، اقتصاد چرخشی و کاهش شدت انتشار کربن سه رکن کلیدی برای ارتقای تاب‌آوری و رقابت‌پذیری صنعت فولاد در شرایط جدید اقتصادی و زیست‌محیطی محسوب می‌شوند.