براساس طرح جامع فولاد در سال ۱۴۰۴ ایران می‌تواند ۵۵ میلیون‌تن فولاد تولید کند. باتوجه به برآوردی که صورت گرفته برای انجام به موقع این‌ فرآیند، نیازمند ۱۶۸ میلیون‌تن سنگ‌آهن و اکتشافات عمقی هستیم. بیشتر اکتشافاتی که در ایران انجام می‌شود سطحی هستند.

طرح ۱/۱ میلیون تنی آهن‌اسفنجی “آرتاویل” در اردبیل

باتوجه به کمبود تولید آهن‌اسفنجی در کشور، وجود پتانسیل‌های معدنی متعدد در اطراف شهر اردبیل و تامین آهن‌اسفنجی موردنیاز این واحد که بالغ‌بر ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزارتن واحد ذوبی است، شرکت‌های سرمایه‌گذار با هماهنگی ادارات مختلف استان، تصمیم گرفتند که یک کارخانه آهن‌اسفنجی به ظرفیت ۱/۱ میلیون‌تن در اردبیل احداث شود. زمان اجرای موردنیاز برای این پروژه، ۳۶ ماه با بحث بهره‌برداری درنظر گرفته شده است که پیش‌بینی می‌شود در مدت کمتر از ۳۰ ماه باتوجه به میزان پیشرفتی که داشته است این طرح به بهره‌برداری برساند.

شایان ذکر است با بهره‌برداری از این پروژه ۲۵۰ نفر به‌طور مستقیم و ۸۰۰ نفر نیز به‌طور غیرمستقیم در این واحد شروع به فعالیت خواهند کرد.

سرمایه‌گذارانی که برای اجرای طرح فوق شرکت کرده‌اند شامل شرکت توسعه و معادن فلزات (۴۰ درصد سهم مجتمع آهن و فولاد الماس را دارد) و در مراحل بعدی شرکت چادرملو به‌عنوان تامین‌کننده مواداولیه و شرکت ایریتک به‌عنوان پیمانکار در این پروژه هر کدام ۳۰ درصد از این مجموعه را در مالکیت خود دارند.

از جهت میزان پیشرفت این طرح می‌توان گفت، زمین مناسب برای اجرای این طرح اختصاص داده شده، ۱۰۰ هکتار زمین از منطقه ویژه‌ اقتصادی که واقع شده بود تملک انجام و دیوارکشی درحال انجام است و عملیات ساختمانی برای اجرای این کار در دست اقدام می‌باشد.هم‌چنین سرمایه اولیه ثبت شده شرکت ۱۰۰ میلیارد تومان می‌باشد که تامین اعتبار شده و در اداره ثبت شرکت‌ها، مجتمع آهن و فولاد الماس الغدیر به ثبت رسیده است.

طبق اقدامات و رایزنی‌های انجام شده طرح‌های این شرکت جزو ۴۸ طرح اولویت‌دار کشور، در دولت سیزدهم می‌باشد، از جمله آن می‌توان به منابعی که برای تامین آب در این شرکت استفاده شده اشاره نمود که آب مورد نیاز این مجموعه از خروجی پساب‌های شهر اردبیل به میزان دومیلیون مترمکعب مورد پالایش قرار خواهد گرفت و به بهره‌برداری می‌رسد. هم‌چنین برای تامین برق این واحد نیز اقدامات اولیه با شرکت برق منطقه انجام شده که هدف آن است با احداث یک نیروگاه، بتوانیم برق موردنیاز مجموعه را تامین کنیم.

از جمله برنامه‌های این شرکت می‌توان به بحث صادرات به کشورهای شمال غربی اشاره نمود که از تولید مازاد نیاز منطقه تامین خواهد شد.

یکی از مزیت‌های مهم در این واحد نزدیکی به ریل راه‌آهن است که با ایستگاه راه‌آهن، حدود ۳ کیلومتر فاصله دارد که به همین دلیل می‌توان در کمترین زمان از طریق ریل، مواداولیه به این مجموعه رساند و به‌طور هم‌زمان نسبت به انتقال محصولات به سایر استان‌ها نیز از خطوط ریلی استفاده نمود که دارای ۱/۱ میلیون‌تن ظرفیت می‌باشد.

دوره بازگشت سرمایه در این پروژه، بالغ‌بر سه سال است که با همکاری به موقع پیمانکار این واحد در کمترین زمان ممکن به بهره‌برداری خواهد رسید. برآورد هزینه‌ای که برای این پروژه انجام شده ۱۱۰ میلیون و ۲۰۰ هزار یورو بوده که از این میزان ۱۲۰ میلیارد تومان برای سیویل (sivil) در نظر گرفته شده است.

طبق توصیه‌های صورت گرفته از جانب مدیرعامل شرکت توسعه معادن و فلزات سعی شده در راستای حمایت از تولید داخل، قطعات استفاده شده در این پروژه درحد امکان از قطعات بومی‌سازی شده استفاده شود چه بسا دارای صرف هزینه بیشتر برای این واحد باشد و هدف آن است که این واحد بتواند در این زمینه الگویی برای سایر واحدها شود.

حفظ محیط‌زیست در صدر برنامه‌های “فولاد اقلید پارس”

فولاد اقلید پارس با ظرفیت اسمی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزارتن آهن‌اسفنجی ضمن حفاظت از محیط‌زیست در راستای اشتغال‌زایی و رونق صنایع معدنی در منطقه و کشور طراحی شده است و مساله زیست‌محیطی در صدر اولویت سرمایه‌گذاران این پروژه می‌باشد. این شرکت تنها مجموعه‌ای خواهد بود که با سیستم بریکت گرم بحث صادرات آهن‌اسفنجی را به کشورهای متقاضی انجام خواهد داد.

این شرکت از جمله ۴۸ پروژه صنعتی کشور است که در راستای توزیع ثروت، رونق اقتصادی، محرومیت‌زدایی و افزایش اشتغال با هدف تولید، توسعه پایدار و ایمن، عملیات اجرایی آن در دی ماه ۱۴۰۰ با اختصاص زمینی به مساحت ۱۰۰ هکتار آغاز شد. سرمایه‌گذاران این پروژه سه تا از شرکت‌های معتبر در صنعت فولادسازی هستند که شامل شرکت‌های سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات، صنعتی و معدنی چادرملو و بین‌المللی مهندسی ایران (ایریتک) می‌باشد.

از پروژه‌های در دست اجرا شرکت فولاد اقلید پارس می‌توان به پروژه تولید یک میلیون و ۲۰۰ هزارتنی آهن‌اسفنجی به روش احیا مستقیم (میدرکس) در استان فارس واقع در شهر اقلید اشاره نمود. میزان سرمایه‌گذاری این طرح حدود سه هزار و ۷۰۰ تا چهار هزار میلیارد تومان برآورد شده است که بخشی از آن توسط تسهیلات بانکی بین‌المللی و مابقی آن از منابع داخلی تامین خواهد شد.

این پروژه هم‌زمان با تحویل دولت سیزدهم شروع شده و با به سرانجام رسیدن آن بخشی از زنجیره تولید فولاد کشور را تامین خواهد کرد. مدت زمان اجرای پروژه براساس طرح امکان‌سنجی ۳۰ ماه در نظر گرفته شده که در این زمینه رویکرد شرکت “ومعادن” به‌عنوان سهامدار اصلی این طرح در توجیه کل زنجیره ارزش فولاد و اجرای کامل همه حلقه زنجیره است.

باتوجه به اینکه آهن‌اسفنجی در چرخه و زنجیره فولاد در جایگاه سوم قرار دارد و بخش اعظمی از نیاز کشور را در تولید، آهن‌اسفنجی تشکیل می‌دهد، در سالیان گذشته به دلیل وجود آهن قراضه و مسایلی که در سطح دنیا بود با آهن قراضه امکان‌پذیر بود کوره‌های قوس‌الکتریکی را شارژ کرد و باعث تولید فولادخام شد. لذا با گذشت سالیان طولانی از این موضوع و کمبود قراضه در مجموع کشورهای جهان به‌خصوص در ایران، سیاست‌ها به سمت تولید آهن‌اسفنجی پیش رفت.

در کشور ایران، چالش‌هایی که در صنعت فولاد طی سال‌های متوالی بوده، وجود کسری‌هایی است که ما را به کشورهای دیگر و کشورهای تولیدکننده فولاد وابسته می‌کرد ولی خوشبختانه اقداماتی که بعد از انقلاب اسلامی انجام شده ایران به خودکفایی رسیده و هم بعد از تکمیل برنامه چرخه فولاد نیز به صادرات خواهد رسید.

شایان ذکر است تقریبا ۸۵ درصد از پروژه عنوان شده به‌صورت بومی در کشور انجام شده و ۱۵ درصد باقی‌مانده توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و مهندسان ایرانی درحال بررسی بوده که به روش “مهندسی معکوس” داخلی‌سازی شود.

باتوجه به اینکه دغدغه مردم و مسوولان در سالیان اخیر مسایل زیست‌محیطی و تامین آب پروژه می‌باشد خوشبختانه از ابتدا، این طرح به سمتی پیش رفته که اول نیازسنجی و امکان‌سنجی واقعی در آن انجام شود و سپس اقدام صورت گیرد.

مواداولیه این طرح توسط شرکت چادرملو که ۳۰ درصد سهام این پروژه را به خود اختصاص داده است تامین می‌شود. هم‌چنین جهت تامین آب موردنیاز در این پروژه، ابتدا با شرکت آب و فاضلاب منطقه‌ای، استانی و کشوری هماهنگی‌های لازم انجام شده و سپس از محل تجهیز تصفیه‌خانه پساب فاضلاب شهری شهرستان اقلید به این منظور با ساخت چند ایستگاه تصفیه و بدون استفاده از ذخیره‌های آب زیرزمینی منطقه و منابع آبی این شهرستان، پساب فاضلاب شهری به آب صنعتی تبدیل و از آن برای تولید پروژه آهن‌اسفنجی استفاده خواهد شد.

گفتنی است تامین برق پروژه نیز از محل ساخت نیروگاه ۴۰ مگاواتی صورت خواهد گرفت که این نیروگاه با فناوری به‌روز، داخلی و استفاده از ظرفیت‌های انسانی و هماهنگی گروه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان، راه‌اندازی و از محل تولید این نیروگاه نیز نزدیک به ۲۰ مگاوات برق مازاد، به شبکه برق سراسری کشور تزریق خواهد شد.

باتوجه به سودآوری و صرفه اقتصادی که در این پروژه وجود دارد، برنامه‌ریزی برای تکمیل حلقه‌های دیگر زنجیره و اجرای پروژه زنجیره فولاد در این شهرستان و سطح استان فارس در دستور کار این شرکت قرار خواهد گرفت.

باتوجه به ظرفیت‌های معدنی کشور اگر بخواهیم به صورت کارشناسی و دقیق به این زنجیره نگاه کنیم، ضعیف‌ترین حلقه این زنجیره اکتشاف و بهره‌برداری از معادن موجود و کشف شده است. بسیاری از پهنه‌های معدنی کشور درحال‌حاضر دست نهادهای دولتی است و اجازه بهره‌برداری از این معادن داده نمی‌شود، اگر محقق گردد که بتوان از این معادن استفاده شود بسیاری از مشکلات اقتصادی خورد و کلان کشور مرتفع خواهد شد.

همان‌طور که مدیران ارشد این شرکت، سهامداران اصلی این پروژه در مکان‌های مختلف اعلام کردند با اجرای عملیاتی این طرح و پروژه‌های مشابه، توزیع رونق اقتصادی، محرومیت‌زدایی و افزایش اشتغال را به همراه خواهیم داشت.

باتوجه به اینکه شرکت فولاد اقلید پارس در راستای حفاظت از محیط‌زیست از جمله بهبود مدیریت پسماند، پیشگیری از انتشار گرد و غبارهای غیرمجاز، تسریع در احداث و راه‌اندازی کارخانه با اعم استانداردها و شاخصه‌های برتر کیفی، انطباق فرآیندها و فعالیت‌های سازمان با الزامات قانونی و مذهبی و اخلاقی و به‌کارگیری نیروی انسانی ماهر و ترجیحا بومی استان، استفاده از محصولات دانش‌بنیان و به‌روز داخلی، توسعه پایدار سازمان از طریق بهره‌وری منابع، مدیریت هزینه‌های استراتژیک و بهای تمام شده، تولید پایدار با کیفیت مطلوب، استفاده از تجهیزات پر بازده در حوزه انرژی و هم‌چنین روشن کردن اذهان عمومی درحین اجرا و پیشرفت پروژه از جمله خط مشی کیفی این شرکت خواهد بود.

شهرستان اقلید در استان فارس یکی از شهرستان‌های محروم است علیرغم امکانات خدادادی که در آن شهرستان هست، صنایع پایه در این شهرستان وجود ندارد و می‌توان گفت فولاد اقلید اولین صنعت مادری خواهد بود که در این شهرستان اجرا خواهد شد. نزدیکی به ایستگاه راه‌آهن در فاصله سه کیلومتری پروژه، نزدیکی به جاده طریق‌الرضا از جاده اصفهان – شیراز باعث می‌شود رقبت سرمایه‌گذاران بخش‌خصوصی در این طرح می‌شود.

در شرکت فولاد اقلید پارس در همان ابتدای تاسیس سیستم کنترل فرآیند و نظارت‌های کیفی با المان‌هایی که خود کنترل فرآیند دارد اجرا شده و از ابتدا استخدام نیروهایی که قرار هست صورت گیرد ساماندهی شده و سعی شده از نیروهای متخصص که صاحب صلاحیت هستند استفاده بشود.

درخصوص میزان پیشرفت این پروژه می‌توان گفت: قرارداد EPC شرکت با شرکت پیمانکار (ایریتک) بسته شده، مشاور شرکت نیز از طریق مناقصه عمومی برگزار و مشاور مادر طرح شرکت مشاورین پولاد مشخص شده است.

وجود معدن سنگ‌آهن و نیروی انسانی ماهر؛ مهم‌ترین مزیت پروژه “فولاد بیجار”:

یکی از برنامه‌های جامع در صنعت فولاد باعنوان ۵۵ میلیون تن تولید فولاد تا افق ۱۴۰۴ می‌باشد که برای این میزان تولید باید در مناطق مختلف کشور حلقه‌های زنجیره فولاد ایجاد شود، ازجمله شهرهایی که در آن این اقدام صورت گرفته است شهرستان بیجار واقع در شهر کردستان می‌باشد.

مزیت‌های مختلف در این شهر باعث ایجاد این زنجیره شده است که مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان وجود میزان قابل توجهی موادمعدنی و سنگ‌آهن، نیروی انسانی متخصص و ماهر در شهر کردستان،نزدیکی به استان‌های صنعتی مانند آذربایجان شرقی و غربی و همدان و هم‌چنین سهولت صادرات به خارج از کشور در استان کردستان به شهرهایی مانند عراق، ترکیه و کشورهای میانه دانست.

سهامداران این پروژه شامل ایمیدرو، شرکت‌های سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات، صبانور، تجلی توسعه معادن و فلزات می‌باشند.

ظرفیت پروژه بیجار ۶/۱ میلیون‌تن در سال بوده که محصول نهایی آن “آهن‌اسفنجی سرد” است. مهم‌ترین تکنولوژی‌هایی که در این پروژه از آن استفاده شده است می‌توان به “میدرکس” و “پرد ایرانی (Pered)” اشاره کرد. میدرکس تکنولوژی می‌باشد که متعلق به کشورهای خارجی است. اما پرد تکنولوژی است که در طرح‌های استانی هشتگانه از آن استفاده شده است.

درواقع پتنت (patent) و امتیاز تکنولوژی پرد متعلق به کشور ایران و شرکت‌های فنی و مهندسی داخل کشور است که از همین تکنولوژی نیز در پروژه فوق استفاده می‌شود ولی تفاوتی که با پروژه‌های استانی دارد در بزرگی و میزان تولید است که ۶/۱ میلیون‌تن بوده به عبارتی این طرح برای اولین بار در ایران و طبعا در جهان درحال اجرا شدن است.

سعی شده است در این پروژه بیشترین استفاده از تولیدات ساخت داخل استفاده شود در طرح‌های استانی حدودا ۳۰ درصد تجهیزات از خارج کشور تامین شده درحالی که در این پروژه با برنامه‌ریزی‌هایی که دارد انجام می‌شود ۹۰ درصد تجهیزات نیز از داخل کشور تامین خواهد شد.

میزان سرمایه‌گذاری در این پروژه در ابتدا ۴۰ هزارمیلیارد ریال و هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال برای تامین زیرساخت‌ها درنظر گرفته شده است. مدت زمان اجرای پروژه طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته ۳۶ ماه بوده و با پشتیبانی و حمایت‌های سرمایه‌گذاران هدف آن است که در زمان کمتری این پروژه به سرانجام برسد. میزان اشتغالی‌زایی این پروژه ۶/۱ میلیون‌تنی به‌طور مستقیم ۵۰۰ نفر و به طور غیرمستقیم تا حدود دو هزار و ۵۰۰ نفر می‌باشد. و در سه سال آینده این پروژه برای سه هزار نفر از استان کردستان و استان‌های همجوار نیز اشتغالزایی خواهد داشت.

درخصوص آخرین وضعیت این پروژه می‌توان گفت زیرساخت‌های اصلی مانند آب، برق و گاز انجام شده است. میزان آب مورد نیاز در این پروژه دو میلیون مترمکعب می‌باشد که مجوز آن از شرکت آبفای منطقه گرفته شده است، میزان برق مصرفی نیز ۳۰ مگاوات بوده که مسوولان پروژه درحال پیگیری هستند که خط انتقال آن به کارخانه احداث شود هم‌چنین از جهت تامین گاز نیز درسال به حدود ۶۰۰ میلیون مترمکعب نیاز می‌باشد که در مرحله گرفتن مجوز از شرکت گاز استان می‌باشد.

هدف این مجموعه در زمینه محیط‌زیست آن است که در راستای توسعه پایدار قدم بردارد. از جمله برنامه‌هایی که در این خصوص صورت خواهد گرفت بازیابی مجدد پسآب کارخانه بوده که می‌تواند از میزان پسآبی که در این چرخه تولید می‌شود جلوگیری کند و مدیریت بهینه آب انجام شود. هم‌چنین پیش‌بینی شده است که ۱۰ درصد از فضای کارخانه را به فضای سبز اختصاص داده شود که میزان آن باتوجه به زمین کارخانه بالغ‌بر سه هکتار فضای سبز در کارخانه و اطراف آن خواهیم داشت.

“ومعادن در جاده ساخت نیروگاه برق:

نیروگاه سمنان در زمینی به مساحت ۴۲ هکتار در کیلومتر ۱۵ جاده سمنان به دامغان واقع شده است. که درحال حاضر، ظرفیت نیروگاه ۳۶۶ مگاوات ساعت می‌باشد و شامل دو واحد گازی از نوع MGT70 است. در سالیان اخیر باتوجه به عدم‌سرمایه‌گذاری‌هایی که در صنعت برق انجام نشده است و علت اصلی آن فاصله زیاد نرخ انرژی در کشور ایران و جهانی می‌باشد، مشکل برق کشور دامن‌گیر صنایع نیز شده است.

در همین راستا و جهت رفع مشکل تفاهم‌نامه‌ای بین وزیر صمت و نیرو، در مهرماه سال گذشته تنظیم گردید و مقرر شد ۱۰ هزار مگاوات به‌صورت نیروگاه‌های خودتامین جهت تامین برق صنایع و با سرمایه‌گذاری مستقیم صنایع ایجاد شود و مدت زمان این تفاهم‌نامه نیز تا سال ۱۴۰۳ می‌باشد.

از میزان مقرر شده در تفاهم‌نامه‌ای که عنوان شد ۷۹۶ مگاوات آن مربوط به شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات بوده و از این مقدار ۷۳۶ مگاوات آن مربوطه به نیروگاه سمنان است که شامل دو واحد گازی بلوک دوم هر کدام به ظرفیت۱۸۳ مگاوات مشابه با واحدهای گازی بلوک اول و دو واحد بخار جهت تکمیل سیکل بلوک اول و دوم می‌باشد.

درحال حاضر پروژه‌ای که این مجموعه از اواسط بهمن ۱۴۰۰ شروع به احداث آن کرده است می‌توان به پروژه احداث دو واحد گازی بلوک دوم اشاره کرد. که قرارداد با شرکت مپنا به ارزش ۷۸ میلیون یورو منعقد شده و قسط اول قرارداد به مبلغ ۵۰۰ میلیارد تومان معادل۱/۱۸ میلیون یورو به شرکت مپنا پرداخت شده است.

در این پروژه سعی شده است به صورت ۱۰۰ درصدی از نیروهای داخلی استفاده شود هم‌چنین پیمانکار پروژه، سازنده توربین و ژنراتور نیز شرکت مپنا و سازنده ترانس، شرکت ایران ترانسفو می‌باشد.

از جمله نکات حایز اهمیت که همچنان در ابهام بوده و مشخص نشده است و سرمایه‌گذاری صنایع را در نیروگاه‌های خودتامین تحت تاثیر قرار می‌دهد نرخ سوخت نیروگاه‌های خودتامین می‌باشد. این نرخ هم‌چنان از سوی دولت اعلام نشده و باتوجه به برآورد این شرکت هزینه سوخت حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینه‌های تولید و بهره‌برداری را شامل می‌شود.

این مجموعه برنامه دارد در صورتی‌که شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات خرید نهایی را اعلام کند جهت احداث واحدهای بخار بلوک اول و دوم نیز تا پایان سال ۱۴۰۱ اقدام شود و با این اقدام عملا راندمان نیروگاه به میزان ۱۵ درصد افزایش خواهد داشت و از هدر رفت میلیون‌ها لیتر سوخت مایع و یا میلیون‌ها مترمکعب گاز نیز جلوگیری خواهد شد.

نظر به سیاست‌های شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات جهت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، هلدینگ پویا انرژی ایجاد شد و ۱۰۰ درصد سهام این هلدینگ متعلق به “ومعادن” می‌باشد. هلدینگ پویا انرژی مالک ۷۵ درصد سهام نیروگاه سمنان است و برنامه دارد انرژی‌های تجدیدپذیر و نیروگاه‌های خود را گسترش دهد. درحال‌حاضر، علاوه‌بر نیروگاه سمنان درحال احداث نیروگاه ۱۰ مگاواتی خورشیدی در استان ذکر شده می‌باشد و دو پروژه ۳۶ و ۲۴ مگاواتی در عجب‌شیر و طبس در برنامه‌های این هلدینگ می‌باشد.

تلاش برای استخراج فلزات غیرآهنی در جانجا:

در طی یکسال گذشته شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات برنامه‌ریزی‌های که داشته است برای استان‌های مرزی اهمیت ویژه‌ای درنظر گرفته است. همان‌طور که مشهود است کمربند مس جهان و پی‌متال جهان از شمال‌غرب ایران به جنوب‌شرق آن کشیده شده است که استان سیستان‌وبلوچستان نیز به‌عنوان یکی از مناطق پر پتانسیل در حوزه معادن فلزی مانند مس، طلا، آنتیموان و بسیاری از معادن فلزی دیگر حایز اهمیت می‌باشد.

از آنجایی که سازمان توسعه نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در طی سه تا چهار سال گذشته برنامه‌ریزی و اکتشافات جدی در استان ذکر شده داشت یک پتانسیل بزرگ به نام مس جانجا به نتیجه رسید. باتوجه به ابعاد بزرگ این پروژه شرکت “ومعادن” با گروهی که از شرکت‌های بزرگ معدنی در اختیار خود دارد یک کنسرسیوم بسیار بزرگی تشکیل داد. به جرات می‌توان گفت این کنسرسیوم بزرگترین کنسرسیوم معدنی بوده که تشکیل شده است و شرکت‌هایی مانند معدنی و صنعتی چادرملو، گل‌گهر، گهرزمین، شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، شرکت غدیر به مدیریت شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات تشکیل گردید. برنامه‌ریزی این کنسرسیوم، اجرای معادن بزرگ در سیستان‌وبلوچستان و به‌ویژه مس جانجا می‌باشد.

معدن مس جانجا بالغ‌بر یک میلیاردتن ذخیره زمین‌شناسی دارد از جمله مس با محصول جانبی (By-product) طلا که این معدن را بسیار ارزشمند می‌کند. این معدن، عیار نسبتا پایینی داشته اما حجم بسیار بالایی دارد. در نتیجه حجم عملیات، تکنولوژی و دانش‌فنی که در این پروژه نیاز است بسیار سخت‌تر و بزرگ‌تر نسبت به پروژه‌های قبلی بوده که در حوزه مس، در داخل کشور انجام شده است می‌باشد. در نتیجه این کنسرسیوم برنامه‌ریزی‌های اولیه را انجام داده تا در فراخوانی که شرکت تهیه و تولید موادمعدنی ایران انجام داد، این مجموعه توانست بین ۱۵ تا ۱۶ این شرکت صاحب امتیاز بالا و قیمت بیشتر و برنده این فراخوان شد.

کارهای اغازین این پروژه شروع شده و حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان برای بخش اول احداث ۱۳۰ هزارتن کارخانه کنسانتره است در نظر گرفته شده از یک میلیاردتن ذخیره زمین‌شناسی که وجود دارد ۳۱۲ میلیون‌تن ذخیره قطعی می‌باشد. باتوجه به پتانسیلی که در منطقه وجود دارد قطعا با اکتشافاتی که در دستور کار این پروژه قرار دارد این میزان نیز افزایش پیدا خواهد کرد.

هدف اولیه این پروژه، طبق برنامه علاوه‌بر اکتشافات، طراحی معدن و استخراج معدن که ۸۰ میلیون‌تن عملیات معدنکاری در هر سال بوده و در نهایت سنگ‌شکنی و فلوتاسیون (فرآیندی برای جداسازی مواد آب‌گریز از آب‌دوست) و در واقع تولید ۱۳۰ هزارتن کنسانتره مس با محصول جانبی طلا بوده و هم‌چنین در ادامه این طرح نیز تبدیل کنسانتره در آن منطقه به آند و کاتد می‌باشد.

بخشی از ذخیره عنوان شده به صورت اکسیدی بوده که حتما نیاز به لیچینگ دارد که در برنامه‌های این مجموعه بوده تا بتوانیم به غیر از ۱۳۰ هزارتن کنسانتره، به‌صورت مستقیم کاتد مس تولید شود و رتبه کشور به‌صورت داخلی و هم‌ رنکینگ جهانی را افزایش دهیم.

این پروژه یک برنامه پنج ساله بوده که در ابتدا کار یک سال آن دوره مطالعه و چهار سال بعد از آن دوره احداث و بازکردن معدن می‌باشد که البته مسوولان این طرح در تلاش هستند تا بتوانند این دوره ۴ ساله را به سه ساله تبدیل کنند.

این پروژه بالغ‌بر هزار و ۵۰۰ نفر اشتغالزایی به‌طور مستقیم در نزدیکی زابل دارد که منطقه‌ای بسیار محروم در استان سیستان‌وبلوچستان بوده که با اجرای این طرح‌ها شرایط اقتصادی، فرهنگی و توسعه انسانی آن تغییر خواهد یافت.

بخش معدن به‌عنوان پیشران صنایع معدنی و صنعتی اشتغالزایی غیرمستقیم را تا صنایع پایین‌دستی ایجاد می‌کنند. به نحوی که این ۱۳۰ هزارتن کنسانتره به کاتد، شمش و درواقع صنایع پایین‌دستی مس مانند مفتول، آلیاژها و موارد دیگری که وجود دارد تحول اقتصادی در منطقه ایجاد می‌کند.

پروژه جانجا نیازمند زیرساخت‌های عظیمی می‌باشد، چون این طرح حجم بسیار بزرگی دارد و بالغ‌بر ۸۰ میلیون‌تن باطله برداری و معدنکاری، ۱۵ تا ۱۶ میلیون‌تن ورودی سنگ‌شکن، نیاز به حدود ۱۰ میلیون‌ مترمکعب آب در سال دارد که البته با فیلتر پرس‌هایی که استفاده خواهد شد این عدد به نصف خواهد رسید اما با افزایش ظرفیت این میزان باید پیش‌بینی شود که این حجم ۱۰ میلیون مترمکعبی آب از منابعی تامین خواهد شد. مطابق با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در این زمینه این میزان آب از آب‌های ژرف، چاه‌نیمه‌ها و پساب شهر زابل و شهرهای اطراف جانجا که این فاضلاب مجدد به چرخه آب برمی‌گردد تامین می‌شود. میزان برق مورد نیاز در این پروژه حدود ۹۰ تا ۱۰۰ مگاوات برای بخش اول که تولید ۱۳۰ هزارتن کنسانتره می‌باشد.

شایان ذکر است این پروژه نیازمند همکاری وزارت صمت، شرکت تهیه و تولید موادمعدنی ایران و ایمیدرو است. هر جا دولت و بخش‌خصوصی به نحو شایسته‌ای با یکدیگر همکاری داشته‌اند، نتایج خوبی حاصل شده است.

گام بلند ومعادن برای احداث پروژه گندله‌سازی در استان کردستان توسط “صبا امید غرب خاورمیانه”:

براساس برنامه تولید فولاد کشور، ۵۵ میلیون‌تن فولادخام در افق ۱۴۰۴ هدف‌گذاری شده است که برای این میزان حدود ۷۵ میلیون تن گندله موردنیاز می‌باشد.

باتوجه به اینکه یک واحد کنسانتره یک میلیون‌تنی در بیجار واقع در استان کردستان توسط شرکت توسعه صنعتی و معدنی صبانور از زیرمجموعه‌ شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات احداث شده و نیاز است این زنجیره ارزش در هلدینگ ومعادن کامل شود، برنامه احداث یک واحد گندله‌سازی در دستور کار این مجموعه قرار گرفت.

در اواخر سال ۱۳۹۸ شرکت صبا امید غرب خاورمیانه، تاسیس و متولی اجرای پروژه گندله‌سازی در زمینه به مساحت ۲۸ هکتار در استان کردستان شهرستان بیجار گردید. درحال‌حاضر این شرکت با سهامداری شرکت توسعه معدنی و صنعتی صبانور و شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات پروژه را آغاز کرده و برنامه‌ریزی‌های لازم برای فازهای توسعه‌ای این پروژه نیز در دست اقدام است. برآورد اولیه مالی این طرح حدود ۱۰ هزار میلیارد ریال و مدت زمان اجرای آن ۲۴ ماه خواهد بود.

باتوجه به آنکه کلیه قراردادهای مرتبط با این پروژه چه در بخش داخلی و چه خارجی منعقد شده و مقرر گردیده تمامی تجهیزات و ماشین‌آلات این پروژه تا انتهای تابستان سال جاری ساخته و وارد کشور شود و در بخش داخلی نیز پیمانکار پروژه در حدود ۲۰ درصد پیشرفت فیزیکی اعلام کرده است پیش‌بینی می‌شود این پروژه در نیمه اول سال ۱۴۰۲ به بهره‌برداری برسد.

با اجرا و راه‌اندازی این پروژه شاهد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم حدود ۷۰۰ نیروی انسانی در منطقه و استان کردستان خواهیم بود که با ایجاد این اشتغال امید است این شرکت در جهت توسعه پایدار سهم اندکی در کردستان داشته باشد.

در بحث زیرساخت‌های این پروژه می‌توان گفت: از جهت برق بالغ‌بر ۹ تا ۱۰ مگاوات موردنیاز بوده که در این زمینه به دلیل عدم‌ وجود زیرساخت‌ها، هماهنگی‌های لازم با برق منطقه غرب کشور صورت گرفته تا زیرساخت‌های لازم برای برق این کارخانه توسعه پیدا کند.

از اقداماتی که در زمینه زیرساخت برق در این پروژه صورت گرفته می‌توان به توسعه پست ۲۳۰ به ۶۳ بیجار، پست ۶۳ به ۲۰ یاسوکند و خط دومداره اشاره کرد که در حقیقت مدار دوم اتصال این دو پست توسط مشارکتی که ایجاد شد، احداث و زیرساخت مورد نیاز برق آن کارخانه تامین گردید. هم‌چنین آب مورد نیاز این طرح ۱۵۰ هزار مترمکعب در سال بوده که مجوزهای مربوطه اخذ شده و با برنامه زمان‌بندی پیش خواهد رفت.

یکی از مسایل اصلی واحدهای گندله‌سازی بحث تامین گاز خواهد بود، با توجه به این موضوع که واحد صبا امید غرب خاورمیانه حدود ۲۲ میلیون مترمکعب درسال مصرف گاز آن پیش‌بینی شده در این زمینه تمام تمام مجوزها اخذ شذه و از خط سراسری که در جنوب این کارخانه وجود دارد این انتقال صورت خواهد گرفت.

شایان ذکر است باتوجه به هدف‌گذاری که در مجموعه سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات و شرکت معدنی و صنعتی صبانور انجام شده، شرکت صبا امید غرب خاورمیانه برنامه‌ریزی کرده است که ۵ میلیون‌تن گندله و ۵ میلیون‌تن کنسانتره در مجموعه صبانور ایجاد شود که این پروژه به‌عنوان یکی از این پروژه‌هاست که این مجموعه یک میلیون‌تنی و فازهای توسعه‌ای آن بخشی از پروژه توسعه صنعت فولاد در غرب کشور خواهد بود.

اقدام مهم ومعادن برای احداث مجموعه یک میلیون تنی ورق گرم در قروه :

پس از بررسی‌های انجام شده در حوزه فولاد و مطالعات بازار فولاد در کشور ایران، شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات به این نتیجه رسید که باتوجه به تقاضای ورق‌های فولادی و عرضه نابسامان آن در کشور، نیاز به تولید این محصول به‌صورت محصول‌نهایی در کشور وجود دارد.

باتوجه به نیاز تولید ورق‌های فولادی، شرکت فولاد کردستان در منطقه قروه واقع در استان کردستان به ثبت رسید و یک مجموعه فولادی کامل اعم از مجموعه تولید آهن‌اسفنجی و ورق‌های فولادی در منطقه ایجاد خواهد شد.

فولاد قروه یک مجموعه یک میلیون‌تنی تولید ورق گرم است که از DRI یا آهن‌اسفنجی به‌عنوان متریال خام استفاده می‌شودو نهایتا محصول این مجموعه رول‌های ورق‌ فولادی خواهد بود. با راه‌اندازی این مجموعه اشتغال یک هزار و ۲۰۰ نفر از جوانان منطقه به‌طور مستقیم و حدود پنج هزار نفر به‌طور غیرمستقیم صورت خواهد گرفت که این امر موجب رشد اقتصادی مناسب در منطقه می‌شود.‌

سرمایه‌گذار این پروژه شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات است که با تامین مالی به‌موقع منجر به آن شده که پروژه در مسیر خود به خوبی هدایت شود. مدت زمان درنظر گرفته شده برای این پروژه ۴۸ ماه بوده است.

در این مجموعه حدود ۲۰۰ مگاوات برق موردنیاز بوده که در راستای تامین آن شرکت ومعادن درحال احداث یک نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی در غرب کشور است که قرارداد این پروژه در مرحله انعقاد بوده و هم‌زمان با اجرای طرح یادشده این نیروگاه‌ نیز به نتیجه خواهد رسید که علاوه بر تامین برق موردنیاز این مجموعه، مازاد آن نیز در غرب کشور می‌تواند نیاز سایر مجموعه‌هایی که تاسیس خواهد شد را تامین کند.

در حوزه گاز باتوجه به اینکه نیروگاه گازی این مجموعه به‌عنوان یک تکنولوژی به‌روز از حداقل مصرف گاز برخوردار است، کمترین مصرف گاز را در این طرح خواهیم داشت. هم‌چنین در حوزه زیست‌محیطی استفاده از بازچرخانی آب، حذف پساب پروژه، ایجاد سیستم‌های غبارزدایی در قسمت‌های مختلف پروژه از دیگر اقدامات این شرکت می‌باشد.

شایان ذکر است این پروژه با رویکرد بومی‌سازی درحال طراحی بوده و ماکزیمم توان داخلی توسط کارشناسان کشور به کار گرفته خواهد شد تا بتوان در این طرح از وابستگی‌های خارجی بی‌نیاز شویم. یکی از مزایایی که این طرح را در منطقه کردستان توجیه‌دار کرده است وجود سنگ‌آهن مورد نیاز این پروژه می‌باشد هم‌چنین امکان تبدیل سنگ‌آهن به کنسانتره و کنسانتره به گندله برای تولید آهن‌اسفنجی در این منطقه در دسترس است.