مهندس مهران محجوب نژاد، معاون برنامه ريزى شركت فولادتكنيك
و مشاور طرح جامع فولاد كشور، مهم ترين الزامات رسيدن به
اهداف طرح جامع فولاد را تشريح كرد:
متوليان صنعت فولاد در تصميم گيرى هاى خود، منافع ملى و توسعه پايدار را بر منافع بنگاهى و بخشى نگرى مقدم شمارند

دلایل و چگونگی سه افق دیگر برای چشم‌انداز ۱۴۰۴در صنعت فولاد و جدید و مهم‌ترین نکات مربوط به پایش طرح جامع از جمله مباحثی بود که در گفت‌و‌گوی ماهنامه تخصصی پردازش با مهندس مهران محجوب‌نژاد،  معاون طرح و برنامه شرکت ‌فولاد‌تکنیک مورد بحث ‌و ‌بررسی قرار ‌گرفت.

او ابتدا با اعلام اینکه در صنعت ‌فولاد کشور ظرفیت‌سازی به اندازه کافی ‌شده و باید به سراغ بهینه‌سازی صنایع موجود و افزایش راندمان، بهسازی و مباحثی نظیر دیجیتال‌سازی، فولاد سبز و… رفت گفت: مطالعات نشان می‌دهد که فرصت‌های ما در ابتدا و انتهای زنجیره‌ اکتشاف و استخراج و یا تولید محصولات ‌نهایی با ارزش‌افزوده ‌بالاست که باید به بهترین ‌شکل ممکن از آنها بهره‌گرفت.

محجوب‌‌‌نژاد با اشاره به اینکه توصیه مهم ‌ما آن ‌است که صنایع‌ فوق به سمت‌ جنوب‌ کشور هدایت ‌شوند و وزارت‌ جدید ‌صمت نیز سرمایه‌گذاران را به ‌آن سمت هدایت‌ کند،  تصریح‌ کرد که یکی از نکات ‌مهم مورد‌نظر ما برخورداری از یک ضمانت ‌اجرایی در سند ‌راهبردی‌ توسعه فولاد ‌کشور است که باید مد‌نظر قرار‌ گیرد.

او راه‌اندازی ستاد ‌زنجیره ‌صنعت ‌فولاد با هدف اجرایی ‌کردن سند ‌راهبردی و طرح‌ جامع فولاد را یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های این بخش‌ از صنعت برشمرد و تاکید ‌کرد که در صورت توجه به نکات‌ کلیدی در پایش‌ طرح‌ جامع فولاد‌ کشور بسیاری از مشکلات‌ مرتفع و این‌ صنعت می‌تواند ضمن ارز‌آوری و اشتغال ‌بالا می‌تواند به ‌اهداف از پیش ‌تعیین ‌شده، دست‌ یابد.

گفتنی‌است، ماهنامه‌ تخصصی ‌پردازش نظر به اهمیت نکات ‌مورد‌نظر در پایش ‌طرح‌ جامع فولاد‌ کشور، متن ‌کامل آن که توسط شرکت‌ فولادتکنیک تدوین ‌شده را به چاپ‌ رسانده که با هم می‌خوانیم.

۲۰ نکته کلیدی در پایش طرح جامع فولاد کشور

ظرفیت‌سازی تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در افق ۱۴۰۴ (پیش‌بینی تولید ۴۳ میلیون تن فولاد با هدف ۲۳ میلیون تن مصرف و ۲۰میلیون تن صادرات با متوسط نرخ به‌کارگیری از ظرفیت معادل ۸۰ درصد، هم‌راستا با نرم‌افزارهای جهانی).

۲- برقراری توازن در زنجیره فولاد کشور نسبت به زمان شروع مطالعات و ظرفیت‌سازی در حلقه‌های زنجیره فولاد.

۳-فرصت سرمایه‌گذاری در حلقه بالا‌دست زنجیره (اکتشاف، استخراج و فراوری) و هم‌چنین حلقه پایین‌دست تولید محصولات فولادی (تولید محصولات ارزش‌افزوده بالا) جهت جلوگیری از واردات و امکان صادرات محصول.

۴- با‌توجه به پیش‌بینی کسری مواد‌اولیه و نرخ‌ پایین مصرف فولاد در کشور احداث ظرفیت‌های جدید در حلقه‌های زنجیره ‌فولاد در داخل کشور توصیه‌ نمی‌شود و سرمایه‌گذاری با رویکرد‌ واردات مواداولیه و صادرات محصولات در کنار آب‌های آزاد انجام ‌پذیرد به‌گونه‌ای که بر ‌روی توازن زنجیره در داخل‌ کشور تاثیر منفی نگذارد.

۵- در راستای توازن زنجیره فولاد، توسعه عمودی در واحد‌های معدنی و فولادی حتی‌الامکان توصیه ‌نمی‌گردد و لازم ‌است واحدهای معدنی به توسعه افقی در قالب اکتشاف – استخراج و فرآوری و واحد‌های فولادی به توسعه افقی در راستای تکمیل محصولات با ارزش‌افزوده بالا اقدام ‌نمایند.

۶-کنترل و هدفمند ‌کردن مجوز‌های صادره در زنجیره فولاد با توجه به اهداف طرح جامع فولاد کشور در جهت اصلاح نگاه بخشی‌نگری، بنگاهی و توصیه به نگاه ملی و توسعه پایدار.

۷- توصیه به صادرات محصولات میانی، نهایی و ارزش‌افزوده بالا با توجه به مازاد ظرفیت‌های احداث‌ شده در کشور نسبت به نرخ مصرف فولاد (لازم به ‌ذکر است، جهت صادرات محصولات با ارزش‌افزوده بالا و امکان رقابت با سایر شرکت‌های مطرح جهانی، نیاز به برند‌سازی و بازاریابی بین‌المللی وجود ‌دارد).

۸- پیگیری تکمیل و احداث دو ‌پکیج با ظرفیت اقتصادی و قابل رقابت در عرصه بین‌المللی در منطقه هرمزگان و چابهار با رویکرد واردات مواد‌اولیه و صادرات محصولات‌ نهایی و ارزش‌افزوده بالا و فراهم ‌آوردن زیر‌ساخت‌ها و امکانات لازم جهت جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی در این مناطق، به‌گونه‌ای که بر روی توازن زنجیره فولاد اثر ‌نگذارد. (گفتنی است، احداث این‌ دو پکیج خارج از توازن طرح جامع فولاد کشور می‌باشد).

۹- سرمایه‌گذاری جهت بروز‌رسانی تکنولوژی، ارتقا‌ اتوماسیون، افزایش ‌بهره‌وری و… در ظرفیت واحدهای فولادی و معدنی موجود در کشور با نگاه بومی‌سازی به‌جای احداث ظرفیت جدید و سرمایه‌گذاری در تکمیل طرحهای نیمه‌تمام.

۱۰- توسعه اکتشافات در عمق، احیا و فعال‌سازی معادن کوچک‌مقیاس، توسعه واحدهای فرآوری سنگ‌آهن کم‌عیار، باطله، هماتیت و سرمایه‌گذاری در معادن سایر‌ کشور‌ها و هم‌چنین شارژ بیشتر قراضه در واحد‌های فولاد‌سازی جهت رفع کسری مواد‌اولیه.

۱۱- سرمایه‌گذاری در حوزه زیر‌ساخت با توجه به اینکه پیشرفت این ‌بخش کمتر از برنامه توسعه واحدهای ‌فولادی می‌باشد و تعامل با وزارتخانه‌های متبوع (به ویژه در بخش حمل‌و‌نقل ریلی و ساخت نیروگاه).

۱۲- پی‌گیری شیرین‌سازی و انتقال آب از دریاهای جنوب به واحدهای معدنی و فولادی کشور، استفاده از پساب و باز‌چرخانی آب در واحدهای آب در واحدهای صنعتی با‌توجه به بحران آب در کشور.

۱۳- پیگیری جهت تامین منابع‌مالی اجرای طرحهای معدنی و ‌فولادی و زیرساخت از طریق بازار ‌سرمایه و استفاده از روش‌های نوین تامین منابع ‌مالی در این حوزه‌ها.

۱۴- با توجه به اینکه در ظرفیت‌های موجود در مرحله ساخت واحدهای فولاد‌سازی نسبت اسلب به بیلت موازنه نمی‌باشد توصیه‌ می‌گردد واحدهای در حال اجرای فولاد‌سازی در طرح جامع در صورت پیشرفت فیزیکی پایین به سمت ریخته‌گری تولید اسلب اقدام‌ نمایند.

۱۵- پیگیری احیا ستاد زنجیره فولاد جهت متولی‌گری و یکپارچگی توسعه فولاد کشور جهت پیشبرد اهداف طرح جامع فولاد با ضمانت اجرایی و تعامل با سایر بخش‌ها، نهاد‌ها و انجمن‌های تخصصی.

۱۶- مطالعات جامع جهت سرمایه‌گذاری در نهاده‌های صنعت فولاد (فرو‌آلیاژها ، نسوز، الکترودگرافیکی و…) با‌توجه به پیش‌بینی کسری در این حوزه‌ها.

۱۷- استفاده از فرصت‌ها و تهدید‌های انقلاب صنعتی چهارم و تحلیل کلان روندها در توسعه فولاد کشور هم‌راستا با برنامه کشور‌های توسعه‌یافته با همکاری مراکز تحقیقاتی، دانشگاهی و انجمن‌ها.

۱۸- هم‌افزایی و پیگیری اهداف طرح جامع فولاد کشور در سطح وزارت صمت در قالب سند راهبردی توسعه فولاد کشور.

۱۹- پیگیری کار‌گروههای تخصصی در حوزه‌های زیرساخت، تامین مواد‌اولیه و پایش طرحهای فولاد کشور با هم‌افزایی وزارت صمت، ایمیدرو، شرکت ملی‌فولاد‌ایران، انجمن‌های تخصصی و مشاورطرح جامع فولاد کشور جهت پیشبرد اهداف طرح جامع فولاد کشور جهت پیشبرد اهداف طرح جامع فولاد.

۲۰- با‌توجه به نزدیک‌شدن به افق چشم‌انداز ۲۰ ساله در سال ۱۴۰۴ و پتانسیل‌های این صنعت لازم ‌است علاوه بر پیگیری اهداف، تعریف چشم‌انداز جدیدی در بازه‌های زمانی ۱۰ الی۲۰ ساله صورت‌ گیرد و سیاست‌گذاری‌های لازم جهت تکمیل مطالعات طرح جامع فولاد کشور انجام پذیرد.